بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ١٧٢ - راهکار سوّم پرداخت سود بانکی به سپردهگذاران همراه با رضایت

راهکار سوّم: پرداخت سود بانکِی به سپرده‌گذاران همراه با رضاِیت

سود و بهره سپرده‌هاِی بانکِی چنانچه در هنگام پرداخت با رضاِیت کامل بانک و بدون در نظر گرفتن شرط اوّلِیّه در عقد قرارداد تبرعاً به سپرده‌گذار پرداخت شود مانعِی ندارد اگر چه شرط زِیادِی در إبتداء قرض حرام است. بنابراِین اگر طرفِین؛ قرار به پرداخت سود بگذارند ولِی در هنگام قرض گرفتن ذکرِی از زِیادِی نشود ولِی بناء قلبِی بر درِیافت و پرداخت زِیادِی داشته باشد منع و حرمتِی ندارد و پول درِیافتِی حکم ربا را نخواهد داشت. با اِین بِیان قرارداد اوّلِیّه بانک در پرداخت سود اگر چه حرام است ولِی در ادامه اگر در هنگام قرض زِیادِی در زبان ذکر نشود و اخذ زِیادِی توسّط سپرده‌گذار ِیا اخذ سود در ضمن قرض بانکِی درِیافت شود درِیافت چنِین پولِی جائز خواهد بود.

جواب استاد آِیة الله أشرفِی مدّ ظلّه العالِی

اگر قرارداد بانک و بناء اوّلِیّه بانک بر سود‌دادن ِیا سود گرفتن باشد چنِین توجِیهِی پذِیرفته نِیست و نمِی‌توان حرمت ربا را که با شدّت و حدّت در آِیات شرِیفه قرآن و رواِیات نهِی شده و به منزله حربِ مع الله شمرده شده با چنِین توجِیهاتِی نفِی نمود. در حرمت ربا لازم نِیست که شرط زِیادِی بر زبان جارِی شود بلکه اگر قبلا صحبت از زِیادِی شده و در هنگام قرض هم طرفِین بناء بر اخذ زِیادِی داشته باشند ولو اِین که زِیادِی را لفظاً بر زبان جارِی نکنند چون بناء بر اخذ زِیادِی بوده اِین مورد هم داخل در عنوان ربا است.

آرِی اگر به هِیچ وجه در قرض شرط زِیادِی نشده باشد و با اِین وجود خود بدهکار در وقت اداء قرض با رضاِیت قلبِی مبلغِی را بدون تعِیِین مقدار آن در گذشته بپردازد اِین مورد قدر متِیقن از جواز اخذ زِیادِی است و موارد دِیگر تحت عموم حرمت ربا باقِی است.