پولِی درِیافت نمِی‌کردند بلکه در مقابل سپرده‌هاِی مردم مقدارِی به عنوان پاداش هم پرداخت مِی‌کردند. اِین امر موجب رونق بانک‌هاِی خصوصِی و روِی آوردن مردم از معابد به اِین بانک‌ها شد.[١]

در قرن سِیزدهم و چهاردهم مِیلادِی حدودا ٧٠٠ سال پِیش، در اروپا بانک‌ها شروع به فعالِیّت کردند. اوّلِین بانک غِیر دولتِی در سال ١٤٠١ مِیلادِی در بارسلوناِی اسپانِیا تأسِیس گردِید. در ابتدا بانک تنها در دست معابد و صرافِی‌ها و سپس بانک‌هاِی خصوصِی بود. بعداً دولت‌ها هم به جهت منافع بسِیار آن در صدد برآمدند که بانک‌هاِی دولتِی را اِیجاد کنند. قدِیمِی‌ترِین بانک دولتِی در سال ١٥٨٧ مِیلادِی و بعد از آن در سال ١٦٠٩ مِیلادِی در آمستردامِ هلند تأسِیس شد. نخستِین بانک اِیرانِی بانک شرق جدِید بود که در سال ۱۲۶۷ در اِیران اقدام به داِیر‌کردن شعبه کرد و بانک ملِی اِیران هم در سال ۱۳۰۶ به دستور رضا شاه تشکِیل شد و کار چاپ و نشر اسکناس را برعهده گرفت. بعد از آن بانک کشاورزِی در سال ۱۳۱۱ تأسِیس گردِید. [٢]

بانک‌ها در مقابل سپرده‌هاِی مردم رسِید مِی‌دادند تا مردم هر موقع خواستند بتوانند سپرده خود را درِیافت کنند. تحول اصلِی زمانِی رخ داد که بانک‌ها پِی بردند که مِی‌توانند بجاِی پولِ نقد به سپرده‌گذاران رسِید پرداخت کنند. در اِینجا بود که مهم‌ترِین وِیژگِی بانکدارِی نوِین ِیعنِی خلق پول تولّد ِیافت. بدِین وسِیله توانستند متناسب با اِیجاد اعتبار چند برابر سپرده‌هاِی مردم رسِید پخش کنند و پول‌هاِی واقعِی را به عنوان پشتوانه براِی مراجعات احتمالِی نگه دارند. با اِین ابداع؛ بانک‌ها صرفاً بر روِی اعتبارِی که داشتند پول تولِید مِی‌کردند. از اِینجا بود که حرفه بانکدارِی به ِیکِی از پر درآمدترِین مشاغل تبدِیل گشت.[٣]

اصل بانک‌ها ابتدا در اروپا براساس ربا پاِیه‌رِیزِی شده بود. بانک‌ها در مقابل درِیافت أموال نقدِی مردم، سود«ربا» مِی‌پرداختند با اِین شرط‌که بتوانند در أموال سپرده‌گذاران

٢٧. [١] بررسِی نحوه توزِیع منابع مالِی بانکها در اِیران؛ عباس صدقِی؛ ١٣٥٥؛ ص ٤.

٢٨. [٢] اطلاعات عمومِی؛ عناِیت ‌الله شکِیبا پور؛ ص ۵۸۷.

٢٩. [٣] مِیلشلر وکول ١٩٥٥ ص٢٣