بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ١٠٧ - جهت اوّل پرداخت سود بانکی در ضمن عقد جعاله
اگر بانک در ساخت خانه مثلاً مبلغ نه مِیلِیاد تومان خرج کند مازاد آن را به عنوان عقد جعاله از جاعل درِیافت مِیکند در مقابل اِین که تمام کارهاِی ساخت و ساز را با سرماِیه خود انجام داده است. بانک مِیتواند در عقد جعاله شرط کند که بخشِی از خانه را مثلاً دو طبقه از مجموع چهار طبقه را بگِیرد. اِین نوع از جعاله در عصر حاضر متعارف است و از نظر فقهِی هم مانعِی ندارد و ربا هم محسوب نمِیشود زِیرا زِیادِی مزبور در مقابل اعمال متفرقه و بذل پول بر اساس عقد جعاله درِیافت شده است نه قرض.
صورت دوّم: بانک مِیتواند قرارداد جعاله را بِین خود و صاحبخانه با اختِیار توکِیل به به غِیر ببندد و بعد مورد جعاله را به پِیمانکار دِیگرِی واگذار کند که با پول بانک و نظارت او بر طبق شرائطِی که در ساخت تعِیِین شده خانه را بسازد.
در اِین صورت بانک در حقِیقت عامل نِیست ولِی براِی نظارتِی که در اِین جهت دارد مبلغِی مازاد بر پول ساخت خانه را در ضمن عقد جعاله از جاعل درِیافت مِیکند. اگر در عقد جعاله تعِیِین کرده که مثلاً ده مِیلِیارد تومان درِیافت مِیکند و مجموع مخارج پروژه توسّط شخص ثالث نه مِیلِیارد تومان شده باشد ِیک مِیلِیارد اضافِی متعلّق به خود بانک است طبق عقد جعالهاِی که بسته است.
بنابراِین بانک اگر خودش عامل باشد و از سرماِیه خود، خانهاِی را بسازد، درِیافت زِیادِی از صاحبخانه در ضمن عقد جعاله مانعِی ندارد و اگر پِیمانکار شخص ثالثِی غِیر از بانک باشد باز هم بانک چون نظارتِ در اجراِی کار داشته و سرماِیه خود را در ساخت منزل بکار گرفته و زِیادِی را در ضمن عقد جعاله از صاحبخانه در قبال کارهاِیِی که انجام داده درِیافت کرده مثل نظارت بر انجام صحِیح کارها و خرِید مصالح مرغوب؛ مانعِی ندارد.
جاعل «صاحبخانه» با بانک شرط نکرده که حتماً خانه را خود بانک بسازد لذا بانک مِیتواند هم خود اقدام به ساخت خانه کند و هم به صورت مشارکتِی بسازد و هم ساخت خانه را به طور کامل به پِیمانکار واگذار کند و خود تنها نظارت بر ساخت داشته باشد.