چهل مجلس (اقبالنامه) - علاء الدوله سمنانى؛ حقیقت، عبد الرفیع - الصفحة ١٣٨ - بخش دوم متن چهل مجلس شيخ علاء الدوله سمنانى
و در مجلس ديگر فرمود كه سخنهاى ما را پيش امير چوپان گفتهاند و توجه ما را به حرب كفار شنيده و گفته است كه مصطفى صلى اللّه عليه و سلم فرموده كه:
«الصُّلْحُ خَيْرٌ» عجب حاليست كه مردمان سخن رسول خدا را به گستاخى در دست پيچيدهاند و هر يك به مراد خود آن را تأويلى مىنهند. اولا نمىدانند كه سخن خدايست يا رسول، و «اينك» الصُّلْحُ خَيْرٌ»[١] نصّ قرآنست، ميان زن و شوهرست نه ميان مسلمانان و كافران، اگرچه به سخن در رفقه مداهنه با كفار است. اما نچنانكه ملك خود را به كفار بگذارند و آن را صلح نام نهند و همچنين كه سخن اين قوم است توان دانست كه توجهى ندارند درين كار. و اين كپك[٢] كه خصم ايشانست قوى پادشاهى با عدل و باضبط است، و در اين دور مثل او پادشاه در ضبط و امور مملكت نبوده است. اگرچه كافر است و دشمن دين، و كفر او بتر از چنگيز خانيان ديگرست.
سبب آنكه چنگيز خان خداى آسمان و زمين را يكى دانست، و او خداى آسمان را ديگر و خداى زمين را ديگر. مىگويند كه در اول يرليغ او ديدم كه نوشته بود: به نام خداى زمين و اين دو قبيله بيش نبودهاند كه اين سخن گفتهاند:
«فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ.» يكى در عرب بوده و يكى در مغول. اما چنگيز خانيان چنين نبودهاند، نمىدانم كپك اين طريق را از كه گرفته؟! اما عدل و ضبط پادشاه در آنچه راستى است پنهان نتوان كرد. اين قدم را اگر بازى ندهند عجب باشد.
[١] - قرآن سوره ٤( النساء) آيه ١٢٧
[٢] - كپك واژهيى تركى و به معنى سگ است و در تسميه اشخاص هم بكار رفته.