درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٨٩ - حديث اول توحيد از اصول كافى

جهات او واحد است.

در نتيجه وحدتى است مجهول الكنه نه شبيه دارد و نه نظير همچنان كه ذات كبريائى را توصيف فرموده باينكه صفات كمال را بخود اختصاص داده است و در مجد و عظمت نظير و مانند ندارد و هر مجد و عظمت و كمال اختصاص باو دارد زيرا هر واحدى از موجودات امكانى فرض مى‌شود لا محاله براى او شريك و مانندى خواهد بود مانند خورشيد كه در جهان چند خورشيد امكان دارد درخشان باشد ولى براى حقيقت وجود و بحت ساحت او تصور نمى‌رود مانند باشد.

و نيز هر واحدى از آن نظر كه وحدت دارد در اثر انفراد و انحصار از غير است ولى وحدت حقيقى ساحت كبريائى همه موجودات را فرا ميگيرد و همه صفات وجودى اختصاص بساحت او دارد و جامع كمالات و خيرات و منبع فيوضات است و عوالم امكانى مسطوره‌اى از كمالات و فيوضات او است و بوحدت حقيقى او خلل نمى‌رساند.

قوله عليه السلام‌: و استخلص بالمجد و الثناء و تفرد بالتوحيد و المجد و السناء و توحد بالتحميد و تمجد بالتمجيد:

مجد و عظمت و شايستگى مدح اختصاص بآفريدگار دارد و هر كمالى كه سبب مدح و عظمت موجودى شود پرتوى است كه پروردگار باو موهبت نموده است و همه موجودات و كمالات آنها عاريتى است و هيچ موجودى هم چنان كه در وجود و كمال استقلال ندارد هم چنين شايسته مدح و عظمت نخواهد بود جز از نظر اينكه ساحت كبريائى باو كمالات را موهبت فرموده و او را شايسته مدح فرموده است.