جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٩٩
جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمههنرىكربن صفحهی ٠٤٥
حيدر آملى در جامع الاسرار (ص ٣ و ٦١٤) به عنوان رسالة التنزيه و در نص النصوص از اين رسالة نام مى برد. ر. ك. مقدمه عربى، ص ٦، شماره ١٧ و ص ٢٤، شماره ١٢(A) .
١٣- رسالة التوحيد، مؤلف از اين رسالة در جامع الاسرار (ص ٥٥١) در موضعى نام مى برد كه در آن از اسماء الهى بحث مى كند: يعنى در بحث فرق ميان ذات من حيث هي ذات و ذات به اعتبار تنزلات و مظاهر آن به گونه اى كه به هر اسمى كه خوانده شود به اعتبار اين مظاهر در مورد آن ذات صادق است «كما أشرنا اليه في رسالة التوحيد» ميان اين رسالة و رساله اى كه ذيل شماره ٤ آمده و همينطور رساله اى ذيل شماره ٣٥ آمده كه خلاصه اى از جامع الاسرار است وجود دارد. مقدمه عربى، ص ٢٤، شماره ١٣(A) .
١٤- رسالة الجداول الموسومة بمدارج السالكين في مراتب العارفين، نام اين رسالة در نص النصوص آمده است و در آن از صد مقام اصلى(stations principales) و هزار مرتبه فرعى(degre derive) ياد شده است كه هر مقامى داراى شش مرتبه فرعى است. اين رسالة به كتاب منازل السائرين خواجه عبد اللَّه انصارى شباهت دارد. مقدمه عربى، ص ٦، شماره ١٣ و ص ٢٥، شماره ١٤.
١٥- رسالة الحجب و خلاصة الكتب، مؤلف از اين رسالة در نص النصوص نام مى برد. مقدمه عربى، ص ٥ شماره ٨ و ص ٢٥، شماره ١٥. اين رسالة، تحقيقي است درباره آيه ٣٢ سوره الحاقه «ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ» و حديث نبوت: «ان للَّه تعالى سبعين ألف حجب من نور و ظلمة»[١] (براى منابع اين حديث ر. ك. مقدمه عربى، ص ٣٧، يادداشت شماره ١٠) حيدر آملى مى گويد «فان التطبيق بين هذين القولين في غاية الصعوبة لا سيما على حسب الكلى و الجزئى و تعبيرهما بألف سنة و خمسين ألف سنه و ثلاث مائة ألف سنة لقولهم (يعنى بعضى از عرفا): انا اقل من ربى بسنتين و لقولهم: ليس بينى و بين ربى فرق الا انى تقدمت بالعبودية». حيدر آملى در جامع الاسرار (ص ٦٦٢- ٦٦٣) نيز تفسير كوتاهى از اين دو بيان ارائه كرده است: «و عن هذا المقام قال بعض العارفين: ليس بينى و بين ربى فرق الا انى تقدمت بالعبودية يعنى ليس بين الحق ٢٦- ريحانة الأدب، ج دوم، ص ٤٩٨. اين مطلب تكرار مطالبى است كه در تمامى تذكره ها آمده است.
[١]- ر. ك. فصل مربوط به« نور سياه» در اثر ما:
Psychologie de l'homme de lumiere dans le le soufisme iranien) Acad. septentrionale I, Ombre et Lumiere( Paris ١٦٩١ P. ٨٢٢- ٧٣.
همينطور ر. ك. سه رساله اسماعيلى( گنجينه نوشته هاى ايرانى شماره ٩) ذيل كلمه« نور سياه».