را كه اثر حيدر آملى در آن قرار مى گيرد شناسايى كنيم. حيدر آملى با ذكر اثر نجم الدين دايه رازى به مجموعه تفسيرهاى عرفانى باز مى گردد. آثار مربوط به تفسير عرفانى بسيار زياد است و هنوز مورد طبقه بندى و مطالعه منظم قرار نگرفته است: چنين مطالعه اى صرفا با توجه پژوهشهاى تخصيصى در علوم فلسفى و دينى مى تواند صورت گيرد، به ويژه اينكه تفسيرهاى شيعى در مجموع با تأويل عرفانى قرآن و «عرفان» به معناى عام تعلق دارد زيرا كه اين تفسيرها به ظاهر قرآن تعميق داده و به معناى باطنى(sens cache) ارتقاع مى دهد معنايى كه به شخص امام مربوط شده و بر تمامى مراتب وجودى كه امام شناسى امام در آن قرار مى گيرد شمول دارد.

بدين ترتيب حيدر آملى، نجم الدين دايه را همچون اسوه اى پذيرفته و سعى كرده است تا اثرى بوجود آورد كه از تمامى جهات با اثر سلف خود قابل مقايسه باشد. در اينجا مشكلى ادبى ظاهر مى شود كه تا كنون حل نشده است.

آقاى مجتبى مينوى أخيرا در اين باره توضيحى ارائه كرد اما به علت اينكه نتوانست پژوهشهاى خود را دنبال كند از ارائه جواب مسئله خوددارى نمود.[١] سمنانى اثر نجم الدين دايه را دنبال كرده است. از سوى ديگر روشن كرده است:

١- اين وضعيت را آقاى فريتس ماير در كتاب مهم خود درباره نجم كبرى، حدود ده سال پيش، چنين بيان كرد.[٢] نجم الدين كبرى (در گذشته ٦١٨) تفسيرى عرفانى با عنوان عين الحياة نوشت. اين اثر به علت مرگ مؤلف

[١]- ر. ك. مقدمه آقاى مجتبى مينوى به نجم الدين رازى دايه، رساله عشق و عقل به كوشش محمد تقى تفضلى، تهران ١٣٤٥، ص ٣٠- ٣٢.

[٢]

F. Meier. Die fawa'ih al- Jamal --- des Najm al- Kobra, Wiesbaden ٧٥٩١ P. ٧٤- ٨.