جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ١٠٤

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٥٠

دوازده امام. در اين رسالة حيدر آملى به تفصيل موضوع مقدمه سوم نص النصوص را طرح كرده است.

٢٩- الكشكول في ما جرى على آل الرسول، اگر چه تمامى فهرست هاى اين كتاب را از سيد حيدر مى دانند اما اين انتساب محل ترديد است. درباره ارجاعات و نسخه ها ر. ك. مقدمه عربى، ص ٢٩، شماره ٢٩. اين كتاب براى نخستين بار در نجف در سال ١٣٧٢ هجرى توسط عبد الرزاق موسوى چاپ شده است.

كتاب حاوى ملاحظات جالبى درباره دوازده امام و هر يك از هفت پيامبر اولو العزم است كه خلاصه اى از مسعودى در اثبات الوصية است. به نظر مى آيد كه اين كتاب در ٧٣٥ نوشته شده باشد و در اين زمان حيدر آملى جوانى پانزده ساله بوده است. در جاى ديگرى ما ترديد خود را نسبت به انتساب رايج كتاب به حيدر آملى بيان و توضيحى ارائه كرده ايم (ر. ك. مقاله ما درMelanges H .Masse ، ص ١٣).

در واقع سيد حيدر دو معاصر هم نام دارد: ألف) سيد حيدر بن على كه بايستى مؤلف كشكول در سال ٧٣٥ هجرى بوده باشد. ب) سيد حيدر بن على بن حيدر كه در سال ٧٥٩ (دقيقا دو سال پيش از سيد حيدر آملى) از فخر المحققين اجازه دريافت كرد (ر. ك. ريحانة الأدب، ج، ٢ ص ٤٩٨). بنا بر اين سه شخصيت معاصر هم نام، سه سيد حيدر بن على داريم كه دو تن از آنان با اختلاف دو سال از يك استاد اجازه دريافت كرده اند. اگر دقيق نباشيم مايه اشتباه وجود دارد و همين امر علت اشتباه فهرست نويسان شده است كه كتاب را به دقت مورد بررسى قرار نداده اند. آقاى عثمان يحيى به انتساب كشكول به جمال الدين حسن بن يوسف ابن مطهر حلى (چاپ بغداد، ١٣٥٨ هجرى) اشاره مى كند. اما اين شيخ در سال ٧٢٦ هجرى نه سال پيش از نوشته شدن كشكول (سال ٧٣٥) فوت كرده است. بنا بر اين احتياط حكم مى كند كه كشكول را به دومين سيد حيدر منسوب بدانيم.

٣٠- المحيط الأعظم و الطود الأشم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم، عنوان كتاب در نص النصوص آمده است. ر. ك. مقدمه عربى، ص ٧، شماره ٢١ و ص ٣٠ به بعد شماره ٣٠. اين كتاب تفسيرى عرفانى است كه سيد حيدر ژرفاى