جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٨٠

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٢٦

اقامت افكند (خود او تاريخ اين زيارت را سال ٧٥١ هجرى ذكر مى كند) اما به علت وضع مزاجى ناگزير به عراق باز مى گردد. از آن جايى كه تاريخ نوشته شدن دومين رساله اى كه در اينجا چاپ مى كنيم سال ٧٦٨ هجرى در نجف مى باشد ما همين تاريخ را به عنوان شاخصى براى تعيين- لا اقل در مورد كتابشناسى سيد حيدر- مرحله دوم دوره عراقى (دوره(C قبول خواهيم كرد.

تذكره نويسان [١].

فخر المحققين فرزند علامه حلى (٧٧١- ٦٤٨ هجرى) بود كه بالاتر از او ياد كرديم و همو بود كه در نزد نصير الدين طوسى و كاتبى قزوينى تعليم ديد و خود يكى از أساطين كلام شيعى اين دوره بود[٢] را نوشت و براى مدتى به مكاتبه علمى با او پرداخت (شماره ٣١ كتابشناسى). اين را نيز بگوييم كه يگانه اطلاع قابل اعتمادى كه درباره كتابشناسى سيد حيدر در دست داريم همانى است كه خود سيد حيدر در گزارش دوم آورده است. ياد آور مى شويم كه آخرين تاريخ به تاريخ تحرير رساله العلوم العالية يعنى سال ٧٨٧ هجرى مربوط مى شود. در اين زمان سيد حيدر شصت و پنج (شصت و هفت قمرى) ساله بود. از اين پس ديگر اطلاعى از حيدر آملى نداريم و نمى دانيم در چه زمان و شرايطى اين دنيا را ترك گفته است.

درست است كه در آغاز ويرايش اثر حاضر اطلاعات مربوط به شرح احوال بيشتر از اين نظر براى ما جالب توجه است كه زمان نوشته شدن آثار را معلوم مى كند. پايين تر خواهيم گفت كه در وضع كنونى تحقيقات با توجه به اين اطلاعات چگونه مى توان آثار سيد حيدر را طبقه بندى كرد. اما وقتى صحبت از شخصى استثنايى مانند سيد حيدر آملى در ميان است هر گونه توضيحى درباره

[١]- محمد على تبريزى در دو مورد از مؤلف ياد كرده است. ريحانة الأدب، ج اول، ص ٣٠، شماره ٥٤ و ج دوم، ص ٤٩٨، شماره ٨٩٢. مورد دوم از مورد نخست مفصل تر است( تبريزى توضيح نمى دهد كه آثار مورد نخست را به ياد دارد يا نه؟) ر. ك. قاضى نور الدين شوشترى. مجالس المؤمنين، چاپ سنگى بمبئى، ص ٢٥٥- ٢٥٦. خوانسارى، روضات الجنات، تهران ١٣٠٦ قمرى، ص ٤- ٢٠٣. طرائق الحقائق، ج اول ص ٥- ١٠٤ و ص ١١٩.

١٠- مكرر- فقيه و متكلم امامى. ريحانة الأدب، ج چهارم، ص ٢٠٢، شماره ٣٥٩.

[٢]- همان اثر، ص ١١٦- ١٠٦، شماره ١٩٠.