جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٨٣

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٢٩

است مى توان به خيال خلاق او يعنى توانايى مشاهده عالم معقول در مرتبه عالم مثال اشاره كرد. اين قوه به مرتبه اى از درك شهودى مى رسد كه گاهى در رويا و گاهى در عالم مثال عمل مى كند. حيدر آملى گزارشهايى درباره روياها و خلسه هاى خود نوشته است به ويژه گزارش دو خوابى كه در اصفهان در جريان سفر از زادگاه خود طبرستان به اماكن متبركه شيعى ديد.

«اعلم انى كنت في حاله السلوك باصفهان، و كنت عازما» الى بغداد لزيارة المشاهد المقدسة للائمة ... في وسط سوق البزازين به (كذا!) و أشاهد جسمى على الأرض ... ممدودا بالطول و هو ميت، ملفوف بالكفن الأبيض و إنا أتفرج عليه و أتعجب من هذا: بانى كيف انا واقف و كيف إنا ميت مرميّ؟ و لا زلت على هذه الحالة حتى انتبهت ... و رأيت مرة اخرى ايضا، في اصفهان، انّى قاعد على دكان بعض الاصحاب ... و على كتفي ظرف من الرصاص المذهب، كظرف بعض السقائين الذين هم يدورون على الناس و يسقونهم ... و انا أسقي الحاضرون (كذا!) هناك و أتفرج على نفسى ...».

هر يك از اين خوابها مبين حالت درونى سيد حيدر بعد از قطع رابطه با حالات جوانى براى عبادت به خداست. بدين ترتيب حيدر آملى در خواب تجربه اى را به چشم مى بيند كه در علم النفس عرفانى ولادت معنوى انسان نو ناميده مى شود. از حيدر آملى گزارش خوابهاى ديگر، و به ويژه خواب جدولى شعله ور در آسمان شبابه بغداد (سيد حيدر تصريح نمى كند كه اين واقعه در خواب اتفاق افتاده يا در عالم مثال) در دست است كه اشتياق و شور شيعى وى در آنها تجلى پيدا مى كند: اسامى چهارده معصوم نوشته شده با حروفى آتشين بر روى دوايرى لاجوردين و تعبيه شده در چهار گوشه بزرگى در زير آسمان پر ستاره [١].

اگر درست است كه بگوييم «هر كس همان ارزد كه مى ورزد» و بنا بر اين هر كسى را فقط با توجه به عشق او و علت وجودى و معناى زندگى او مى توان فهميد پس خوابهاى حيدر آملى (و هم فكران او: روزبهان، شمس لاهيجى و

[١]- شرح اين رؤيا در مقدمات شرح فصوص آمده است. ر. ك. به اثر ما

Aspects spisituels de l'Islam iranien, Livre IV.