جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٧٨

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٢٤

سى ساله بوده است. در اين فاصله سيد حيدر آموزشهاى اصلى را ديده و نخستين تجربه خود را از زندگى كسب كرده بود. او در جامع الاسرار مى گويد كه از همان آغاز جوانى- و حتى كودكى- با علاقه فراوان به مطالعه عرفان شيعى دوازده امامى پرداخت. گزارش نخست به بهترين وجهى خطوط اساسى شخصيت اخلاقى و معنوى سيد حيدر را رسم كرده است و ما در اينجا مطالب آن را خلاصه مى كنيم (براى متن گزارش ر. ك. مقدمه عربى، ص ٢٢ به بعد).

به علت تعلق به خانواده اى سيد، آملى از همان آغاز به بيان شجره نامه خود مى پردازد اين شجره نامه به امام چهارم، امام زين العابدين (ع) فرزند امام حسين (ع)، شهيد كربلا مى رسد. در اين اثر نيز مانند جامع الاسرار حيدر آملى مى گويد كه از زمان كودكى تا سى سالگى از ديدگاه ظاهر شريعت به «تحصيل عقايد أجداد معصوم» خود پرداخته است. حيدر آملى سپس به تحصيل علوم معقول و منقول مشغول مى شود؛ در ابتدا او در آمل به تحصيل مى پردازد و سپس جهت تحصيل به استراباد خراسان مى رود و از آن جا به اصفهان رفته و مدت زمانى رحل اقامت مى افكند. دوره تحصيلات سيد حيدر حدود بيست سال طول كشيده است و بنا بر اين در حدود بيست و پنج سالگى سيد حيدر به زادگاه خود آمل بر مى گردد. در اين زمان فرمانرواى طبرستان فخر الدولة حسن فرزند شاه كيخسرو بن يزدگرد بود كه در بالا جايگاه او را در سلسله باونديان معلوم كرديم [١].

سيد حيدر به صراحت به اصل اين سلسله اشاره كرده است. افتخار سيد حيدر به نسب اين اميران كه به پادشاهان ساسانى ايران پيش از اسلام مى رسد به طور جالب توجهى نشانگر وجدان ايرانى است. وفادارى شيعه ايرانى نسبت به نسب امامان و تبار پادشاهان ايران باستان، چنانكه گاهى اوقات گفته مى شود، صرف يك جعل سياسى نيست.

ملك فخر الدولة سيد حيدر را بسيار گرامى مى داشت؛ او را در زمره نزديكان و محرمان راز قرار داد و سرانجام حيدر آملى را وزير خود كرد[٢].

به نظر مى آيد كه سيد در اين زمان از همه مواهب زندگى اين جهانى استفاده كرده باشد؛ موقعيت خانوادگى، افتخار، ثروت، قدرت، روابط، اقامتگاه

[١]M .Rabino ,op .cit .p .٥٣٤ -٦ Nos .١٣ et ٣٣ . افزون بر حيدر آملى از جد آنان، حسام الدولة أردشير ياد مى كند كه شاعرانى مانند ظهير الدين فاريابى و سراج الدين قمرى به تجليل از او پرداخته اند( رابينو، همان اثر ص.

٤٣٠).

[٢]- حيدر آملى مى گويد كه در خدمت برادران حاكم نيز بوده است: جلال الدولة اسكندر و شرف الدولة گستهم. در شجره نامه اى كه بر اثر رابينو( ص ٤١٦) افزوده شده است فقط نام شرف الملك رستم آمده است كه مدت شش سال در فاصله حكومت شاه كيخسرو و فخر الدولة فرمانروايى كرد.