جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٨١
جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمههنرىكربن صفحهی ٠٢٧
آثار اگر لا أقل به اجمال اشاره اى به شخصيتى نكند كه روح او در اين آثار تجلى پيدا مى كند درست از آب در نخواهد آمد. به همين دليل با توجه به دو گزارشى كه افق معنوى، زندگى و تفكرات سيد حيدر را بر ما معلوم مى كند فقراتى از اثرى را كه اينجا معرفى مى كنيم اضافه مى كنيم زيرا كه اين فقرات «شيوه» و هدف سيد حيدر و همينطور شخصيتى را بر ما آشكار مى كند كه نه تنها نماينده بارز اسلام شيعى سده هشتم بلكه «حكمت خالده»(Philosophia Perennis) نيز هست.
بالاتر گفتيم كه گزارش دوم(Autobiographie B) در مقدمه شرح فصوص الحكم ابن عربى آمده است كه حيدر آملى در سال ٧٨٢ به پايان رساند.
در اين زمان حيدر آملى شصت و دو سال داشت و سى و دو سال بود كه زادگاه خود ايران را ترك كرده بود. سيد حيدر مى نويسد:
«انّ اللّه تعالى لمّا أمرنى بترك ما سواه، و التوجّه اليه حقّ التوجّه [١]، ألهمنى بطلب (كذا) مقام و منزل أسكن فيه و أتوجّه الى عبادته و طاعته، بموجب أمره و إشارته،- (مكان) لا يكون أعلى منه و لا أشرف، في هذا العالم».
«فتوجهت الى مكة- شرّفها اللّه تعالى- بعد ترك الوزارة و الرئاسة و المال و الجاه و الوالد و الوالدة، جميع الأقارب و الاخوان و الاصحاب. و لبست خرقة ملقاة خلقا، لا قيمة لها. و خرجت من بلدي الذي هو الآمل و الطبرستان، من طرف خراسان».
«و كنت وزيرا للملك الذي (هو) بهذا البلد، و كان من أعظم ملوك الفرس، لانّه كان من اعظم أولاد كسرى، و كان اسمه الملك السعيد فخر الدولة بن الملك المرحوم شاه كتخدا[٢]- طاب (كذا) اللّه ثراهما و جعل الجنة مثواهما- و كان عمرى في هذه الحالة ثلاثين سنة».
«و قد جرى علىّ الى حين الوصول الى مكة، في هذه الصورة، انواع من البليات، و أصناف من المجاهدات، لا يمكن شرحها الا بمجلّدات، و مع ذلك كان أكثر الحالات جاريا على لسانى قول اللّه- جل ذكره:
[١]- توجه يعنى حركت به سوى ... ر. ك. واژه يوناني epistrophe و لاتينى.conversio اينجا واژه توجه را بايستى در ارتباط با ريشه لغوى آن درك كرد كه به معناى روى كردن كامل به امرى است كه به آن توجه كرده مى باشد.
[٢]- چنانكه بالاتر ياد آور شديم نام پدر فخر الدولة، شاه كيخسرو بود. ر. ك. رابينو، همان اثر، ص ٤٣٥، شماره ٣١. ركن الدولة شاه كيخسرو بن يزدگرد مدت چهارده سال فرمانروايى كرد و در سال ٧٢٨ وفات يافت.« او قريه پيمت در نزديكى گنجاوروز رستم دار را از استاندار نصير الدولة شهريار خريده و خانواده خود را در آن جا مستقر ساخته بود. افرادى از خانواده او تا سال ٨٨٠ در آن جا به سر مى بردند.» چرا حيدر آملى نام كدخدا را جانشين كيخسرو مى كند؟
اين هر دو نام كاملا ايرانى هستند. اينجا بايستى اهميت كدخدا(oikodepotes يوناني) را در زمينه اختر شناسى ياد آور شويم. مترجمان و نسخه نويسان لاتينى اين واژه را به گونه هاى متفاوتى نوشته اند. به عنوان مثال كامپانلا اين واژه را به صورت colcodea ضبط كرده است.
ر. ك. مقدمه فرانسوى ما بر مصنفات شيخ شهاب الدين سهروردى( گنجينه نوشته هاى ايرانى شماره ٢) ص ٤٩، و همينطور:
. fs ٢٦٤. PIV, ittircs id itloccar, onillaN