جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٩٠

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٣٦

خلاصه اى كه در اينجا ارائه شد نيازمند توضيحات ديگرى است تا مقدمه كتابشناسى زير باشد. چنانكه بالاتر گفته شد آقاى عثمان يحيى صبورانه عناوينى را كه حيدر آملى در آثار شناخته شده خود آورده است- نخست در شرح حال خود نوشت

B

و همينطور در فهرستهايى كه متأسفانه غالبا از همديگر رونويسى كرده اند (ك. آثار مورد إرجاع در مقدمه عربى، ص ٩- ١٠ و استدراكات، ص ٥٥ و بعد) مورد شمارش قرار داده است. او سعى كرده است تا با توجه به تاريخهاى ارائه شده توسط حيدر آملى تواتر زمانى آن آثار را مشخص نمايد. به عنوان مثال، در نخستين رساله چاپ شده در اين مجموعه، جامع الاسرار، حيدر آملى، عنوان هشت رساله اى را كه پيش از آن تحرير شده آورده است. در رسالة دوم، نقد النقود، مؤلف چهار عنوان ديگر را مى آورد كه يكى از آنها در رساله قبلى ذكر شده بود. در شرح حال خود نوشت يعنى در مقدمات نص النصوص در شرح فصوص الحكم ابن عربى، كه از روى دستنوشته جار اللّه ١٠٣٣ استانبول در اينجا آمده است حيدر آملى مشخصات بيست و يك عنوان از آثار خود را ارائه خواهد كرد.

چنانكه گفتيم ما همراه با آقاى عثمان يحيى، دو دوره يا دقيق تر گفته باشيم سه دوره كه دوره هاى B ,A وC خواهيم ناميد، در زندگى فعال حيدر آملى تشخيص مى دهيم. دوره نخست، دوره ايرانى است. دوره هاى دوم و سوم را مى توان از ديدگاه كتابشناسى، در دوره عراقى وارد كرد كه با مهاجرت سيد حيدر از آمل در سى سالگى آغاز مى شود.

١- دوره,A با توجه به منتهايى كه بالاتر آورديم مى دانيم كه سيد حيدر در سال ٧٢٠ در آمل زاده شده و بعد از مسافرت هاى تحصيلى تا سن سى سالگى، سال ٧٥٠ هجرى، در آن شهر اقامت گزيد. از آن جايى كه سيد حيدر مى گويد كه جامع الاسرار در شمار نخستين آثار او بوده كه اندكى پيش از رسيدن به عراق به پايان برده است مى توان گفت تمامى آثار ذكر شده در جامع الاسرار در دوره ايرانى به رشته تحرير كشيده شده اند يعنى در ميان بيست و پنج تا سى سالگى يا در نهايت در آغاز دوره عراقى.

بار ديگر به توضيح شرح حال خود نوشت B از همان جايى كه بالاتر (ص