و معنويت اسلام ايرانى است ممكن مى سازد؛ در ايران بود كه انديشه شيعى جهشى كرد كه در جاهاى ديگر ناشناخته بود. كوشش ما بر اين بود كه از چند دستنوشته شناخته شده عكس تهيه نماييم. تنها دو رساله اى كه ما در جريان تحقيقات خود در ايران پيدا كرديم همين دو رساله اى است كه در اثر حاضر چاپ مى شود. در فاصله سالهاى ١٩٦٠ و ١٩٦٣، ما در بخش علوم دينى مدرسه عالى تتبعات سوربن درسهاى خود را به توضيح آثار حيدر آملى تخصيص داديم. كتاب اول جامع الاسرار در بيان كيفيت توحيد؛ كتاب دوم در نبوت و ولايت و مقدمه شرح فصوص ابن عربى كه با تفصيل بيشترى به بحث در خاتم ولايت مى پردازد[١]. كتابشناسى آثار حيدر آملى به گونه اى كه در آن زمان تهيه شده بود (سال ١٩٦١) بيشتر از ده اثر را شامل نمى شد. براى اطلاع از پيشرفت، كافى است كه آن كتابشناسى با فهرستى كه اينجا ارائه خواهد شد مقايسه شود.

در آن زمان ما در وضعيتى قرار داشتيم كه در زير توضيح مى دهيم. ما مطمئن بوديم كه ويرايش دو اثر چاپ شده در اثر حاضر كاملا ضرورى است اما كوششهاى ضرورى ديگر ما را از انجام اين كار به تنهايى مانع مى شد. زندگى چه كوتاه است! در اين زمان آقاى عثمان يحيى كه در كليه درسهاى ما در مدرسه تتبعات عالى درباره حيدر آملى شركت كرده بود همراه با ما نسبت به اهميت آثار حيدر آملى پى برده و دوستانه پيشنهاد همكارى كرد. پژوهشهاى قبلى آقاى عثمان يحيى او را به عنوان متخصص آثار ابن عربى شناسانده بود و به دليل همين پژوهشها به طور خاصى براى ويرايش اثرى كه در هر ورق آن حضور شيخ أكبر

[١]

cf. Ecole pratique des hautes etudes, Section sciences religieuses, Annuaire ١٦٩١- ٢٦, P. ٥٧ sq.; ٢٦٩١- ٣٦, P. ٧٧ sg.; ٣٦٩١- ٤٦. P. ٧٧ sq.