جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٧٢
جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمههنرىكربن صفحهی ٠١٨
متأخر ممكن است؛ به عنوان مثال ما مى توانيم مدرسه اى را كه مير داماد يا ملا صدرا در آن جا تدريس كرده و ديگران به دانشجويى پرداختند پيدا كنيم.
در مورد حيدر آملى چنين نيست. پايين تر خواهيم ديد كه پيش از اتفاقى كه زندگى او را به دو بخش تقسيم كرد حيدر آملى بخش بزرگ جوانى درخشان خود را در آمل، در ايالت طبرستان گذراند. در اثر پيچ و خم زمانه و يورش مغولان نشانه اى از آثار قديمى باقى نمانده است. مع ذلك ويراستاران اثر حيدر آملى علاقه مند بودند تا با هم سفرى به آمل و سواحل درياى خزر بنمايند. در اينجا صميمانه از آقاى محمد تقى دانش پژوه رئيس كتابخانه مركزى دانشگاه تهران كه خود آملى است سپاسگزارى مى نماييم كه از ما در شهر خود پذيرايى و در پيچ و خم كوچه هاى قديمى و خانه هاى آن راهنمايى كرد همچنان كه پيش از آن در جستجوى نسخه خطى مؤلف ما را تا قم همراهى كرده بود. همينطور از آقاى هوشنگ بشارت سپاسگزاريم كه در اين سفر ما را دوستانه يارى كرد.
از طريق جاده جديدى كه در سالهاى اخير افتتاح شده و از ميان سلسله كوه هاى البرز مى گذرد مى توان به آمل در دويست كيلومترى شمال تهران رسيد.
قصد ما جستجوى آثارى بود كه سيد حيدر در زمان حيات خود مى توانست در آنها قدم گذاشته و مشاهده نمايد. چنين احتمالي فقط در مورد امام زاده اى وجود دارد كه معمولا به نامهاى «سه سيد» يا «مير حيدر» خوانده مى شود. مقبره در باغى در كنار جويبارى قرار دارد و ساختمان آن در سده هاى هفت يا هشت انجام گرفته است. بنا بر اين احتمال دارد كه سيد حيدر اين مقبره را شناخته باشد در حالى كه در مورد هيچ يك از آثار موجود چنين احتمالي وجود ندارد. امروزه كناره هاى هزار رود كه از آمل مى گذرد به صورت دلپذيرى شهرسازى شده است. اين كناره ها در زمانى كه آمل امير نشين طبرستان بود چه وضعيتى داشته است؟
ترديدى نيست كه آن چه از آن زمان باقى مانده منظره عمومى شهر است: جنگلى كه دامنه هاى كوه را مى پوشاند و از ميان آن جاده اى مى گذرد كه به دشت وسيع مازندران مى رسد، طراوتى كه دست رد بر سينه خشكى فلات علياى ايران مى زند، آسمانى كه همراه با تغييرات دريا دگرگون مى شود. سيد حيدر