جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٧٧

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٢٣

طولانى خود را در اصفهان نقل مى كند. از آن جايى كه گزارش در نسخه خود مؤلف به طور ناقص آمده است اميد نمى رود كه بتوانيم روزى دنباله آن را پيدا كنيم. آيا گزارش ناتمام مانده و دنباله آن نوشته نشده است؟ به هر حال اين گزارش ناتمام ما را از اطلاعاتى محروم مى كند كه حيدر آملى قصد داشت درباره نيمه دوم زندگى خود ارائه دهد. دومين گزارشى كه ماAutobiographie B مى ناميم در مقدمه نص النصوص يعنى تفسير فصوص الحكم ابن عربى آمده است كه حيدر آملى در سال ٧٨٢ در نجف به پايان برد. ترجمه اين گزارش پايين تر خواهد آمد. حيدر آملى در اين گزارش به صورت خلاصه ترى از خاطرات دوره جوانى و بحران روحى كه او را به زيارت اماكن مقدسه هدايت كرد سخن مى گويد. در عوض، اين گزارش ناقص نيست و مؤلف فعاليتهاى نويسندگى و فهرست نوشته هاى خود را مى آورد كه براى ما داراى اهميت بسيارى است. با در كنار هم قرار دادن اين گزارش ها منحنى حيات سيد حيدر در برابر ما رسم مى شود. همراه با آقاى عثمان يحيى، ما ميان دوره ايرانى تا زمان «توجه به خدا» (٧٥٠ هجرى) و دوره عراقى كه با ورود به اماكن مقدسه آغاز مى شود (٧٥١ هجرى) تمايز قائل مى شويم. دوره عراقى نيز مى تواند با توجه به ملاحظات كتابشناختى به دو بخش تقسيم شود. بنا بر اين بايد سه دوره را در زندگى حيدر آملى از هم تميز دهيم؛ ما اين سه دوره را به ترتيب دوره هاى ألف، ب و ج خواهيم ناميد.

با توجه به گزارش دوم(Autobiographie A) مى توانيم تاريخ تولّد سيد حيدر را در آمل با اختلاف يك سال معلوم نماييم، ٧٢٠ (شايد ٧١٩ هجرى اما به احتمال زياد ٧٢٠). سيد حيدر بن على بن حيدر عبيد حسينى آملى به يكى از خانواده هاى بزرگ سيد آمل تعلق دارد شهرى كه ساكنان آن از همان آغاز شيعى بودند. اگر فاصله يك ساله ميان حركت از آمل و ورود به اماكن مقدسه اسلام در سال ٧٥١ را به حساب نياوريم مى توانيم بگوييم كه دوره ايرانى سيد حيدر از سال ٧٢٠ تا ٨٥٠ هجرى بوده است. بنا بر اين سيد حيدر آمل را در سال ٧٥٠ هجرى ترك كرد. در همان سالى كه امير او به قتل رسيد. خود او مى گويد كه در اين زمان