جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ١١٤

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٦٠

جاى مى دهد. اين «هنر جدول سازى» صرف پشتوانه فن به خاطر سپارى مدرسيان لاتينى نيست بلكه صورتى از فن درونى سازى است كه از تشابه «كتاب آفاقى» و «كتاب انفسى» ناشى مى شود. جدولهاى حيدر آملى كه با رنگهاى گوناگون نقاشى شده است طرح خارجى عالم درونى در فضاى تصوير مثالى و مؤيد «عينيت درونى»(objectivite interieure) خاص تصوير مثالى است. اين جدولها در قلمرو هنرى قرار مى گيرد كه كامل ترين صورت خود را، شايد در نزد جوردانو برونو پيدا كرده است. ويرايش اين شرح فصوص الحكم يا لا اقل مقدمات آن و همينطور ويرايش تفسير بزرگ همچون دو كوشش فورى در برابر مطالعات مربوط به حيدر آملى قرار دارد.

٣٥- نهاية التوحيد في بداية التجريد، مؤلف از اين اثر در نص النصوص، آن جايى كه خلاصه اى از اثر بزرگ جامع الاسرار را ارائه مى كند ياد كرده است.

ر. ك. مقدمه عربى، ص ٦، شماره ١٥ و ص ٣٥، شماره ٣٥.

بدينسان مجموعه سى و پنج عنوان در برابر ماست (يا دقيق بگوييم سى و چهار عنوان اگر شماره ٢٩، كشكول را از آن كم كنيم زيرا كه بايستى اين اثر به هم نام و معاصر جوانتر حيدر آملى منسوب نماييم. ر. ك. متن هاى نقل شده در مقدمه عربى، ص ٤٩ و ٥٢). اين رقم از حدود چهل اثرى كه مؤلف از آن ياد كرده است دور نيست هر چند كه فهرست كامل نيست. از اين سى و چهار اثرى كه عناوين آنها در دسترس ماست در شرايط كنونى فقط شش دستنوشته را مى شناسم، جامع الاسرار (شماره ٧)؛ رساله علم الهية (شماره ١٩)؛ نقد النقود (شماره ٢٥)؛ المحيط الأعظم (شماره ٣٠)؛ المسائل الاملية (شماره ٣١)؛ نص النصوص (شماره ٣٤)؛ البته در اين فهرست شماره هاى ٧، ٣٠ و ٣٤ از نظر موضوع و حجم از مهمترين آثار هستند. در استدراكات مقدمه عربى (ص ٥٤- ٥٦) به عناوين آثارى كه در فهرست بالا نيامده اشاره شده است: زاد المسافرين، مدارج السالكين، المعتمد من المنقول ... در شرايط كنونى بر اشاره كوتاه فهرست نويسان چيزى نمى توان افزود و بنا بر اين چيزهاى بسيارى بايد كشف شود. اميدواريم كه پژوهشگران، صاحبان مجموعه هاى خصوصى و كتابداران