جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ١٠٢

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٤٨

آمده است. ر. ك. مقدمه عربى، ص ٦، شماره ١٩ و ص ٢٦، شماره ٢١.

٢٢- رسالة المعاد في عروج العباد، عنوان اين رسالة در نص النصوص آمده است. ر. ك. مقدمه ص ٤، شماره ٣ و ص ٢٦، شماره ٢٢. حيدر آملى مى گويد كه در اين رسالة از معناى سه قيامت سخن گفته است: قيامت صغرى، قيامت وسطى و قيامت كبرى. اگر چه موضوع قيامت در نزد حكما متداول است اما موضع رساله حيدر آملى كاملا شخصى است. مؤلف توضيح مى دهد كه در اين قيامت ها دوازده مقوله وجود دارد زيرا كه انواع قيامت بايستى در معناى ظاهرى و باطنى و در عالم آفاق و انفس لحاظ شود. بدين ترتيب هر يك از انواع قيامت چهار وجه پيدا مى كند. ملاحظه مى شود كه اين همان طرح دوازده وجهى(dodecadique) است كه در جامع الاسرار به كار گرفته شده است.

٢٣- رساله منتخب التأويل في بيان كتاب اللَّه و حروفه و كلماته و آياته، نام اين رسالة پنج بار در مجموعه حاضر آمده است: چهار بار در جامع الاسرار (ص ٣، ١٠٨، ١١٦، ٥٤٩) و يك بار در نقد النقود (ص ٦٩٥) ر. ك. مقدمه عربى، ص ٢٧، شماره ٢٣. در فهرست ها دو عنوان التأويلات و منتخب التأويل آمده است كه به نظر مى آيد مربوط به دو اثر متمايز باشد (به ما گفته شده بود كه نسخه اى از تأويلات در كتابخانه ملك تهران وجود دارد اما تا كنون تحقيقات ما به جايى نرسيده است). به هر حال عنوان منتخبات نشان مى دهد كه اين رسالة از اثر بزرگ ديگرى با عنوان تأويل كه ذيل شماره ٣٠ آمده است مقايسه كرد. حيدر آملى از اين اثر به مثابه آخرين بخش از يك تفسير مفصل چهار بخشى سخن گفته است.

او مى گويد كه اين چهارمين بخش تفسير نسبت به سه بخش نخست نسبت قرآن به تورات، مزامير و انجيل مى باشد(A) .

٢٤- رسالة النفس في معرفة الربّ، عنوان رسالة با توجه به حديث معروف من عرف نفسه و عرف ربه روشن مى شود. مؤلف اين حديث را با دو آيه قرآنى وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ (آيه ٤ سوره الحديد) وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ (آيه ٢١ سوره الذاريات) مرتبط مى داند. مؤلف در نص النصوص از اين رسالة نام مى برد.

ر. ك. مقدمه عربى، ص ٥، شماره ١١ و ص ٢٧، شماره ٢٤. اين مطلب نيز