جامع الأسرار و منبع الأنوار - الأملي، السيد حيدر - الصفحة ٩٢

جامع الأسرار و منبع الأنوار، مقدمه‌هنرى‌كربن‌ صفحه‌ی ٠٣٨

أهل اللَّه، المسلمين بالصوفيّة؛ موافقا لمذهب الشيعة الاماميّة الاثنى عشريّة؛ مطابقا لأصول كلّ واحد منهم و قواعدهم، بحيث يرتفع به التنازع من بينهم بالكليّة، و لا يحتاجون بعده الى كتاب آخر فيه.

بدين ترتيب هشت عنوان كه در جامع الاسرار ذكر شده قبل از كتاب اخير يعنى به طور كلى پيش از سال ٧٥٢ هجرى نوشته شده است. اين عناوين به ترتيب الفبا و با اندك تغييرى در آنها عبارتند از[١]: ١- اسرار الشريعة و انوار الحقيقة (شماره ٢، كتابشناسى)؛ ٢- امثلة التوحيد (شماره ٤)؛ ٣- جامع الحقيقة (شماره ٨)؛ ٤- رساله الأركان (شماره ٩)، ٥- رسالة الامانة (شماره ١١)؛ ٦- رسالة التنزيه (شماره ١٢)؛ ٧- رسالة التوحيد (شماره ١٣)؛ ٨- رسالة منتخب التأويل (شماره ٢٣).

٢- دوره B . اين نخستين بخش دوره عراقى است كه ما پيشنهاد مى كنيم با توجه به ملاحظات كتابشناسانه در اين دوره از زندگى حيدر آملى كه از سال ٧٥٢ هجرى تا ٧٦٨ ادامه داشته تميز داده شود. در شرح حال خود نوشت B ، حيدر آملى مى گويد كه بعد از جامع الاسرار به تحرير رساله نقد النقود پرداخته است. اما با توجه به مقدمه دومين رساله اثر حاضر، رساله نقد النقود مى دانيم كه اين رسالة خلاصه اى از اثر مفصل رسالة الوجود است. اين رساله مفصل همان رساله اى است كه برابر شرح حال خود نوشت B به دنبال جامع الاسرار به رشته تحرير كشيده شده است. رساله خلاصه در سال ٧٦٨ هجرى در نجف نوشته شده است كه قرينه اى كتابشناسانه براى مشخص نمودن دوره B است. رساله خلاصه كه در اينجا چاپ مى كنيم افزون بر جامع الاسرار از دو رساله ديگر (شماره هاى ١١ و ٢٣ كتابشناسى) و به ويژه رسالة الوجود نام مى برد كه در جامع الاسرار ذكر شده است.

به نظر مى آيد كه بتوان تحرير آثار زير را در دوره B يعنى ميان سالهاى ٧٥٢ و ٧٦٨ هجرى دانست: ١- جامع الاسرار كه تاريخ تحرير آثار نخستين قرينه كتابشناسانه است (شماره ٧ كتابشناسى). ٢- رسالة المعاد كه بالاتر حيدر آملى از آن ياد كرد (شماره ٢٢). ٣- رساله رافعة الخلاف (شماره ١٦) كه با خواهش

[١]- ر. ك. ملاحظات مربوط به كتابشناسى.