ولايت فقيه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٩٤
«من شاور الرّجال شاركها فى عقولها»[١].
هركه با رجال كارآزموده به كنكاش بنشيند، از خرد و كاردانى آنان بهره كامل برده است.
«من شاور ذوى الألباب دلّ على الرشاد»[٢].
هركه با صاحبان خرد به شور بنشيند، به راه راست هدايت گرديده است.
مشورت در نظام اسلامى يك اصل و پايه است. بويژه مسؤولان امر، صريحا دستور مشاورت دارند. خداوند، پيامبر اسلام را مخاطب قرار داده مىفرمايد:
«و شاورهم فى الأمر فإذا عزمت فتوكّل على اللّه»[٣] در اينجا سه مطلب بايد مورد توجه قرار گيرد:
اول: پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و اله داراى سه شخصيّت بوده است:
١- محمد بن عبد اللّه بن عبد المطلب، يك از افراد برجسته قبيله قريش كه در جزيرة العرب مانند ديگر مردم زندگى روزمره خود را داشت و به عنوان يك فرد ممتاز از آحاد مردم بوده و اين جهت، شخصيّت حقيقى و فردى و جنبه شخصى او را تشكيل مىدهد.
٢- پيامبر خدا و حامل رسالت الهى بود كه شريعت اسلام را به عنوان يك پيام آسمانى به مردم تبليغ و تبيين مىنمود.
«و أنزلنا إليك الذكر لتبيّن للناس ما نزّل إليهم و لعلّهم يتفكّرون»[٤].
٣- علاوه بر دو مورد گذشته ولىّ امر مسلمين و زعيم سياسى امّت بود كه با ايجاد وحدت ملّى (براساس برادرى اسلامى) و تشكيل دولت (براساس عدالت اجتماعى) رهبرى سياسى امّت را بر عهده گرفته بود و اين حق را به اقتضاى مقام نبوّت خويش دريافت كرده بود، زيرا خود صاحب شريعت بود و خود را موظّف مىدانست كه مسؤوليّت اجرايى آن را نيز بر عهده گيرد. چنانكه خداوند مىفرمايد:
«إنا أنزلنا إليك الكتاب بالحق لتحكم بين الناس بما أراك اللّه»[٥].
[١] - نهج البلاغة. قصار الحكم: ١٦١.
[٢] - بحار الانوار ج ٧٢( مؤسسه الوفاء- بيروت) ص ١٠٥ رقم ٣٩ از كنز الفوائد كراجكى.
[٣] - آل عمران ٣: ١٥٩.
[٤] - سوره نحل ١٦: ٤٤.
[٥] - سوره نساء ٤: ١٠٥.