ولايت فقيه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣
است- در دوران غيبت، وظيفه فقها است تا در صورت امنّيت از خطر دشمن، حكم نموده، فتوى دهند، و متصدى اخذ و پخش اخماس و زكوات و غيره گردند»[١].
شهيد اول محمد بن مكى (شهادت ٧٨٦) در كتاب «الدروس الشرعيّة» در باب «حسبه» نيز عينا همين فرمايش را دارد:
«در دوران غيبت، اجراى احكام انتظامى اسلام بر عهده فقهاى جامع الشرائط است»[٢].
شهيد ثانى زين الدين بن نور الدين (شهادت ٩٦٥) در كتاب استدلالى و مبسوط خود «مسالك الأفهام» در شرح عبارت محقّق اول (وفات ٦٧٦) در اين زمينه به تفصيل سخن گفته و هرگونه ابهام را در اينباره مرتفع ساخته، كه اين وظيفه فقهاى جامع الشرائط است تا در دوران غيبت، عهدهدار اجراى احكام انتظامى الهى باشند و بر مردم است تا آنان را در اين راه يارى نمايند.
محقّق ثانى (وفات ٩٤٠) در شرح قواعد علامه، سخن او را پذيرفته[٣] و همچنين در رسالهاى كه در «صلاة جمعه» تأليف نموده، بر اين امر تأكيد كرده است[٤].
جمال الدين احمد، ابن فهد حلّى (وفات ٨٤١) در كتاب معروف «المهذّب البارع» در باب جهاد و امر به معروف و نهى از منكر، تأكيد دارد كه احكام انتظامى اسلام نبايستى تعطيل شود و در همه دورانها بايد اجرا گردد، زيرا براى نظم جامعه و در راستاى مصالح امّت تشريع گرديده، كه همه وقت بايد اجرا شود. و اين فقهاى شايستهاند كه بايد عهدهدار اين وظيفه خطير گردند[٥].
خلاصه، پيوسته فقها در كتاب جهاد و باب امر به معروف و نهى از منكر، و نيز كتاب قصاص و حدود و تعزيرات و غيره، تأكيد دارند، كه احكام انتظامى اسلام قابل تعطيل شدن نيست و در هر زمان بايد اجرا گردد، و در دوران غيبت، بر عهده فقهاى جامع الشرائط است كه آن را- در صورت امكان و توانائى- اجرا سازند.
[١] - ايضاح الفوائد- شرح قواعد- فخر المحققين ج ١ ص ٣٩٨- ٣٩٩.
[٢] - الدروس الشرعيه( چاپ سنگى) ص ١٦٥.
[٣] - جامع المقاصد ج ٣ ص ٤٨٨.
[٤] - جواهر الكلام ج ٢١ ص ٣٩٦.
[٥] - المهذب البارع ج ٢ ص ٣٢٨.