در فقه از اين ديدگاه بحث مى‌گردد كه «ولايت فقيه» يك حكم وضعى شرعى است و دلائل آن را در كتاب و سنت بايد جست، يا حكم تكليفى و واجب‌كفائى است كه با دليل ضرورت شرع و از راه «حسبه» به اثبات مى‌رسد.

ولى از ديدگاه كلامى، با عنوان امتداد ولايت معصومين و نيز امامت كه رياست عامّه در امور دين و دنيا مى‌باشد، مورد بحث قرار مى‌گيرد.

دلائلى كه مبانى مشروعيّت «ولايت فقيه» را روشن مى‌سازد، آميخته از هردو ديدگاه است كه دو جنبه عقلى و نقلى استدلال را تشكيل مى‌دهد.

بدون شك دلائلى كه ولايت (به معناى امامت و زعامت سياسى) پيامبر اكرم و ائمه معصومين عليهم السّلام را اثبات مى‌كرد، همان دلائل، ولايت فقيه را در عصر غيبت اثبات مى‌كند. زيرا اسلام يك نظام است كه براى تنظيم حيات اجتماعى- مادّى و معنوى- برنامه دارد، و آمده است تا راه سعادت و سلامت در زندگى را براى انسان هموار سازد.

اسلام در تمامى شؤون فردى و اجتماعى انسان دخالت دارد و تمامى احوال و