و اين يك وظيفه شرعى است كه آحاد مسلمينن، بايستى همواره در جريان امور باشند و نسبت به جريانات كشور بى‌تفاوت نباشند و كشور و دولت را از خود بدانند و خود را صاحبان حقيقى كشور و مصالح امّت بدانند و دولت مردان را خدمت‌گذاران مخلص ملّت دانسته، علاوه بر همكارى و وفادارى نسبت به آنان، بر رفتار و كردار آنان نظارت كامل از خود نشان دهند، تا دولت‌مردان پيوسته احساس كنند كه صاحبان حقيقى كشور شاهد و ناظر رفتار آنان مى‌باشند.

در مقابل، وظيفه دولت‌مردان است كه همواره مردم را در جريانات كارها در تمامى ابعاد سياست‌گذارى قرار دهند و هرگز از آنان فاصله نگيرند و آنان را بيگانه ندانند.

و اين همكارى و وفادارى توأم با نظارت و حسن مراقبت، بهترين و مستحكم‌ترين پشتوانه‌اى است، كه يك دولت مردمى مى‌تواند بدان اعتماد كند و پايه‌هاى حكومت و دولت را براساس آن هرچه استوارتر سازد، لذا بايد اين اعتماد و حسّ همگارى دو طرفه باشد.

مولا امير مؤمنان عليه السّلام مى‌فرمايد:

«فإذا عملت الخاصة بالمنكر جهارا، فلم تغيّر العامّة ذلك، استوجب الفريقان العقوبة من اللّه»[١] هرگاه خواصّ مرتكب خلاف شوند و عامّه مردم بر آنان خرده نگيرند، هر دو گروه دچار سوء عاقبت خواهند گرديد.

مسؤوليّت رهبر در پيشگاه خدا و مردم‌

مسأله مسؤوليّت مقام رهبرى در پيشگاه خدا و مردم از همين وظيفه متقابل رهبر و مردم نشأت گرفته، زيرا مقام رهبرى در پيشگاه الهى مسؤوليّت دارد تا مجرى‌

[١] - وسائل الشيعة باب ٤( امر به معروف) ج ١٦ ص ١٣٦ رقم ١.