آرى تنها درباره انتخاب وكلاى مجلس يا خبرگان، مسأله نيابت مطرح است و بس. ازاين‌رو در كشورهاى عربى به مجلس شورا، مجلس النيابة مى‌گويند. و در ديگر موارد انتخابات و نيز رجوع به آراى عمومى، چنين مفهومى مطرح نيست.

و روشن نيست، نويسنده ياد شده، يان مفهوم را از كجا به دست آورده، و چگونه به خاطرش خطور كرده!؟

و اما آنچه از سوى برخى بزرگان در رابطه با استفاده از مفهوم بيعت، چنين برداشتى شده، كه بيعت نوعى وكالت است، واز عقود لازمه به‌شمار مى‌رود ...

در جاى خود- بخش تعريف بيعت- خواهيم آورد كه بيعت يك واژه عربى است، و مفهوم خاصّ خود را دارد. تفسير كردن بيعت به معناى مطلق واگذارى، سپس آن را به سه گونه تقسيم نمودن، يك نوع تصرف بى‌مورد در لغت و عرف مى‌باشد.

هرگونه تفسير لغوى، شاهد لغوى مى‌خواهد. و اگر مستند به عرف خاص باشد، بايد اهل همان عرف آن را پذيرفته باشند، و قابل تحميل نيست و هرگونه برداشت شخصى پذيرفته نيست.

علاوه خواهيم گفت نيابت يا وكالت، نمى‌تواند به معناى مطلق واگذارى باشد.

بسيارى از دارندگان مقامات احيانا از مقام خود خلع يد مى‌نمايند، و آن را به ديگرى واگذار مى‌كنند، و هرگز مفهوم وكالت يا نيابت نخواهد داشت. زيرا شخص دوم عنوان وكالت، آن پست را اشغال نمى‌كند، بلكه استقلال كامل دارد و شخص اول كاملا بيگانه شمرده مى‌شود. در جاى خود توضيح بيشترى خواهيم داد.

ولايت انشائى يا اخبارى؟

از آنچه گذشت روشن گرديد كه ولايت گرچه با انتخاب مردم صورت مى‌گيرد، ولى چون يك حق اعطايى از جانب مردم نيست، بلكه مردم تنها نقش تشخيص دهنده را ايفا مى‌كنند و نيز حكومت، عنوان وكالت و نيابت از جانب مردم را ندارد، بلكه يك منصب و مسؤوليّت الهى است كه با امضاى شرع، تحقق پيدا مى‌كند، بنابر اين يك امر انشائى كه صرفا از جانب مردم صورت گرفته باشد نيست، بلكه بر