درخواست و استجابت نيست و جناب «اسرافيل» مسئول زنده ساختن مردگان است و كار او نيز درخواست و اجابت نيست، و از مقوله تفويض- به معناى نادرست آن- نيست، همين‌گونه اگر ولىّ كامل و انسان داراى نفس پاك و قوىّ همانند انبياء و اولياء، بر هستى و نيستى و مرگ و زندگى با قدرت خدادادى قادر باشد، چنين چيزى تفويض ناممكن نخواهد بود و نبايد آن را نادرست شمرد.

همچنين واگذارى امور بندگان خدا به يك روحانيّت كامل كه خواسته او فانى در خواسته حق و اراده او پرتو اراده حق باشد و جز خواسته حق را نخواهد و جز بدان روش كه شايسته‌ترين است نرود، چه در آفرينش و پيدايش و چه در فرمايش و پرورش، مانعى نداشته بلكه حق است و اين در واقع تفويض نيست، چنانچه در حديث ابن سنان- كه خواهد آمد- بدان اشارت رفته است.

كوتاه سخن آنكه تفويض به معناى نخست در هيچ كارى ممكن نيست و با دليلهاى استوار ناهمساز است. ولى تفويض به معناى دوم در همه امور ممكن است. بلكه نظام جهان جز با ترتيب دادن اسباب و مسبّبات اصلاح نخواهد شد.

«أبى اللّه أن يجرى الأمور إلّا بأسبابها»[١].

و بدان كه همه اين مطالب كه به صورت اجمال آورده شد، برپايه برهان است و با معيار درست برهانى و ذوق و مشرب عرفانى و شواهد نقلى، موافق و مطابق است.»

پس از آن به مقامات بلند ائمه اطهار عليهم السّلام اشاره كرده مى‌فرمايد:

«بدان كه اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام داراى مقامات بلند روحانى در سير معنوى الى اللّه هستند كه درك آن و آگاهى بر آن نيز بيرون از توان بشر و فراتر از انديشه ارباب عقول و شهود اصحاب عرفان است و چنانكه از روايات شريفه برمى‌آيد، اهل بيت عليهم السّلام در مقام روحانى با رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله شريك‌اند و انوار مطهّر آنان پيش از آفرينش عوالم آفريده شده و از آن هنگام مشغول تسبيح و حمد ذات مقدس خدا بوده‌اند.

[١] - كافى ج ١ ص ٢٨٣ رقم ٧، بصائر الدرجات ص ٦ باب ٣ حديث ١.