راجع شمردن نظرات گروهى كه آزادانه بيانديشند و از روى ايمان و اخلاص و تعهّد اخلاقى و انسانى نظر دهند و هيچ‌گونه تحميل يا اجبار و اكراه در كار نباشد، يا تحت تأثير تبليغات سوء قرار نگرفته باشد، و حتّى مسائلى از قبيل مليّت‌گرايى يا نژادپرستى يا صنفى يا گروهى و هرگونه گرايشهاى بيرون از حوزه نظر خواهى، تأثيرگذار نباشد.

از پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و اله در همين رابطه سؤال شد، فرمودند:

افرادى حق‌گو و حقيقت‌گرا باشند.

ابو جعفر برقى از امام صادق عليه السّلام روايت مى‌كند، فرمود:

«نسئل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله من جماعة أمّته. فقال: جماعة أمّتى أهل الحق و إن قلّوا»[١].

از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله درباره «جماعت امّت» كه راه ضلالت نپويند، و جز حقيقت نگويند، سؤال شد؟

فرمودند: جماعت امّت من، كسانى‌اند كه اهل حقّ باشند، و حقيقت را يافته باشند، گرچه اندك باشند.

لذا در روايت ديگر، كه همين سؤال مطرح شده:

«ما جماعة امّتك؟»، فرمود: «من كان على الحق، و ان كانوا عشرة»[٢].

هركه بر حق باشد، گرچه ده نفر باشند.

امام ابو جعفر باقر عليه السّلام از پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و اله روايت مى‌كند فرمود:

«إنّ القليل من المؤمنين كثير»[٣].

مؤمنان گرچه اندك باشند، بسيارند.

و اساسا، دين‌باوران، و حق‌گرايان، امّت پيامبر را تشكيل مى‌دهند. زيرا امّت به كسانى گفته مى‌شود، كه پيروان راستين پيامبر باشند، سياهىّ‌لشكر نيايد بكار. و اينانند كه مورد عنايت حق قرار مى‌گيرند، و هرگز بيراهه نمى‌روند.

اجماع در خلافت‌

در اينجا بد نيست به نكته‌اى اشاره شود:

[١] - كتاب المحاسن- برقى ج ١ ص ٣٤٦ رقم ٧٢٠/ ١٢٢.

[٢] - همان رقم ٧٢١/ ١٢٣.

[٣] - همان رقم ٧٢٢/ ١٢٤.