است تا برطرف شدن سرخى طرف مشرق، پس اگر از طلوع فجر (روز اوّل) تا غروب روز سوم اعتكاف كند كفايت مى‌كند. و نه داخل كردن شب اوّل و نه چهارم، در اعتكاف لازم نيست، اگر چه جايز است. و در اينكه اعتكاف سه روز بطور تلفيق صحيح و كافى باشد؛ يعنى، از ظهر روز اول شروع كند تا ظهر روز چهارم، تأمّل و اشكال است.

(١)

پنجم: آنكه اعتكاف در يكى از مساجد چهارگانه- مسجد الحرام، مسجد النبى (صلّى اللّه عليه و آله) مسجد كوفه و مسجد بصره- باشد

و در غير اين مساجد محلّ اشكال است، پس در ساير مساجد جامع بنابر احتياط واجب بايد به قصد رجاء و احتمال مطلوبيّت آورده شود اما در غير مساجد جامع، مانند مسجد قبيله يا بازار جايز نيست.

(٢)

ششم: اذن كسى كه اذنش معتبر است، مانند مستأجر نسبت به اجير خاص‌

اگر اجاره طورى باشد كه مالك منفعت اعتكاف باشد وگرنه اعتبار اذن او معلوم نيست، بلكه در بعضى موارد معتبر نبودن آن معلوم است. و مانند شوهر نسبت به زن اگر اعتكاف با حق شوهر منافات داشته باشد، اگر چه محلّ اشكال است، ليكن بنابر احتياط رعايت اذن شوهر ترك نشود. و مانند پدر و مادر نسبت به فرزندشان اگر باعث اذيّت آنان باشد وگرنه اذن آنان معتبر نيست، اگر چه احتياط (مستحب) است.

(٣)

هفتم: استمرار داشتن ماندن در مسجد

، بنابراين اگر عمدا و با اختيار براى غير آن جهاتى كه بيرون رفتن را تجويز مى‌كند از مسجد بيرون رود، اعتكاف باطل مى‌شود اگر چه جاهل به حكم باشد. البته اگر از روى فراموشى يا اكراه بيرون رود، باطل نمى‌شود و همچنين است اگر به حكم عقل يا شرع و يا به حسب متعارف ناچار باشد و بيرون رود، مانند اينكه قضاى حاجت، بول يا غايط كند و يا براى غسل جنابت و مانند اينها خارج شود (اعتكافش باطل نمى‌شود) و غسل كردن در مسجد الحرام و مسجد النبى (صلّى اللّه عليه و آله) جايز نيست و بر او واجب است تيمم كند و براى غسل كردن از مسجد خارج شود. و در ساير مساجد هم اگر لازمه غسل كردن توقف يا آلوده كردن مسجد باشد، جايز نيست، وگرنه جايز است. بلكه (در اين صورت) غسل كردن در مسجد احوط است، اگر چه براى غسل بيرون رفتن جايز است.

(٤)

مسأله ١- براى صحيح بودن اعتكاف، بلوغ شرط نيست‌

و بنابر اقوا از كودك غير مميّز هم صحيح است.

(٥)

مسأله ٢- عدول كردن از اعتكافى به اعتكاف ديگر جايز نيست‌

، اگر چه در وجوب‌