، بايد براى غسل، قبرش را بشكافند در صورتى كه محذورى از قبيل هتك حرمت ميّت به خاطر آنكه جسدش تباه شده و از قبيل حرج و مشقتى بر افراد زنده، بواسطه بويا تجهيز [٥١]، او نباشد، و همچنين است اگر بعضى از غسلهايش مانده و يا معلوم شود كه باطل بوده است و همچنين است اگر بدون كفن دفن شده باشد. و اما اگر با كفن غصبى دفن شده باشد در صورتى كه نبش قبرش محذورى نداشته باشد واجب است. و با وجود محذور گذشته، نبش قبر اشكال دارد و بنابر احتياط واجب كسى كه كفن از او غصب شده، بايد قيمت آن را بگيرد، ولى اگر خود ميّت كفن را غصب كرده باشد، بنابر اقوا نبش قبر او اگر چه موجب هتك باشد جايز است و اگر معلوم شود كه نماز بر او خوانده نشده و يا نمازى كه خوانده شده باطل بوده است نبش قبرش جايز نيست بلكه بايد بر قبرش نماز خواند.

(٢)

مسأله ٩- براى غسل دادن ميت، مزد گرفتن جايز نيست‌

، مگر آنكه مزد در قبال بعضى از كارهاى غير واجب قرار داده شود، مانند نرم كردن انگشت‌ها و مفاصل و شستن دستهايش قبل از غسل تا ذراع، و شستن سر او با كف سدر يا خطمى، و شستن عورتين او با سدر يا اشنان [٥٢] قبل از غسل، و خشك كردن او بعد از فراغ از غسل با پارچه تميز، و مانند اينها.

(٣)

مسأله ١٠- اگر بدن ميت پس از غسل يا در اثناء آن به نجاستى از خودش يا از خارج نجس شود

بنابر اقوا اعاده غسل واجب نيست هر چند كه بول يا غائط از او بيرون آمده باشد اگر چه احتياط مستحب در صورت بيرون آمدن بول يا غائط در اثناء آن، اعاده غسل است البته پاك نمودن بدن ميت از نجاست واجب است و اين تطهير بنابر احتياط، واجب است هر چند بعد از قرار دادن در قبر باشد، مگر آنكه ممكن نباشد، و لو به خاطر اينكه بيرون آوردن او از قبر موجب هتك حرمت است.

(٤)

مسأله ١١- شستن تخت يا هر چيز مسطحى كه ميّت را روى آن غسل مى‌دهند

بعد از هر غسلى از غسلهاى سه‌گانه، واجب نيست ولى احتياط آنست كه براى ميّت بعدى شسته شود. اگر چه بنابر اقوا به تبع ميّت پاك مى‌گردد. و همچنين است پارچه‌اى كه روى او مى‌گذارند كه با تبعيّت، پاك مى‌شود.

(٥)

مسأله ١٢- احتياط آنست كه ميّت را در حال غسل مانند محتضر رو به قبله قرار دهند

اگر چه بنابر اقوا از مستحبات مى‌باشد.

(٦)

مسأله ١٣- بنابر اصح، وضو دادن ميّت واجب نيست‌

ولى مستحب مؤكّد بلكه احوط