عارض شده، مى‌خواهد برگردد، به طورى كه برگشتن او جزو سفر معصيت حساب نشود، مانند اين كه علّت برگشتن او هدف مستقلّ ديگرى- نه رجوع به وطنش- باشد، بايد نماز را شكسته بخواند وگرنه بعيد نيست كه تمام خواندن، بر او واجب باشد و احتياط آن است كه جمع بخواند.

(١)

مسأله ٢١- سفر كسى كه براى هوسرانى به شكار مى‌رود به سفر معصيت ملحق مى‌شود

، كما اينكه دنياپرستان چنين مى‌كنند، ولى اگر براى تهيّه معاش و روزى به صيد برود، بايد شكسته بخواند و همچنين اگر براى تجارت به صيد برود بايد روزه را بشكند و امّا نسبت به نماز مورد اشكال است و احتياط آن است كه جمع بخواند و اگر سفرش تنها به قصد تفريح باشد، ملحق به سفر معصيت نمى‌شود و لذا تمام خواندن بر او واجب نيست.

(٢)

ششم آنها- از كسانى كه خانه به دوش هستند، نباشند

مانند بعضى از باديه‌نشينهايى كه در بيابانها مى‌گردند و در محلى كه آب و گياه و چراگاه هست ميمانند و جاى معيّنى را انتخاب نمى‌كنند (و بعد از چندى به جاى ديگر مى‌روند) و ملوانها و كشتيبانهايى كه خانه‌شان خود كشتى است، از اين قبيل مى‌باشند، پس بر همه اينان واجب است كه در چنين سفرهايى كه محدوده كار و معمولشان است، نماز را تمام بخوانند، ولى اگر براى مقصد ديگرى، مانند حج يا زيارت و مانند اينها، مسافرت كنند بايد مثل ديگران نماز را شكسته بخوانند و اگر يكى از اينان، براى انتخاب منزل مخصوصى يا براى پيدا كردن محل آب و گياه، مثلا به مقدار مسافت راه برود، در اينكه قصر بر او واجب است يا تمام، مورد اشكال است و بايد احتياطا جمع بخواند و اين احتياط ترك نشود.

(٣)

هفتم آنها- سفر كردن، پيشه و كار او نباشد

، مثل باربرها و راننده‌ها و مانند اينها، و ملوان و كشتيبانى كه خارج از كشتى منزل دارند و هدايت كشتى را براى خود حرفه قرار داده‌اند از اين قبيل مى‌باشد. ولى اگر منزلشان خود كشتى باشد، از صنف قبلى هستند و در هر حال بر همه اينها واجب است در سفرى كه كارشان است، نماز را تمام بخوانند- اگر چه سفر براى خودشان و نه براى غيرشان- باشد، مثل اينكه باركش اثاث خود و خانواده‌اش را از جايى به جايى ببرد. ولى در سفرى كه كارشان نيست، مثل اينكه اگر كشتيبان دست از كشتى بردارد و براى زيارت يا غير آن برود، بايد نماز را قصر بخواند و ميزان آن است كه سفر كردن به عنوان شغل و كارش صدق كند و اين معنى وقتى تحقق پيدا مى‌كند كه تصميم بر آن بگيرد و مقدار قابل توجهى هم براى اين كار سفر بكند و در صدق آن دو يا چند مرتبه سفر كردن، لازم نيست البته بعيد نيست كه در سفر اوّل، قصد بر