البته سزاوار است تيمم براى خواب تيمم از حدث اصغر اختصاص يابد. و تيمم براى خواب در حدث اكبر هم با قصد رجاء اشكالى ندارد، كما اينكه بهتر است تيمم براى خواب مختص به موردى باشد كه داخل رختخواب شده و يادش بيفتد كه وضو ندارد، و در غير اين صورت به قصد رجاء تيمم نمايد، همانطورى كه در تيمم براى نماز ميت بهتر است در غير اين صورتى كه خوف فوت نماز ميّت مى‌رود به قصد رجاء باشد.

(١)

چيزهايى كه به آنها تيمم مى‌شود

(٢)

مسأله ١- بايد تيمم به صعيد باشد

، و صعيد به معناى روى زمين است هرچه باشد بدون آنكه فرقى باشد بين خاك و ريگ و سنگ و كلوخ و زمين گچ و آهك، قبل از پختن، و خاك قبر، و آنچه كه در تيمم بكار رفته و رنگى و غير اينها كه به آن زمين گفته مى‌شود، هر چند كه چيزى از اينها در دست نماند و احتياط مستحب آنست كه تيمم بر خاك باشد.

بر خلاف آنچه كه به آن زمين گفته نمى‌شود (كه تيمم به آن جايز نيست) هر چند منشأ آن زمين باشد، مانند گياه، طلا و نقره و غير اينها، از معادنى كه به آنها زمين گفته نمى‌شود و همچنين است خاكستر اگر چه از زمين است.

(٣)

مسأله ٢- اگر در چيزى شك كند كه خاك است يا غير آن‌

، از چيزهائى كه تيمم بر آن صحيح نيست، چنانچه بداند قبلا خاك بوده و در استحاله [٦٦] شدن آن به چيز ديگرى شك دارد، تيمم به آن جايز است و اگر حالت سابق آن را نداند و از چيزهائى كه در رتبه اول مى‌شود بر آن تيمم كرد، فقط همين مشكوك را داشته باشد بايد بين تيمم به اين مشكوك و به چيزى كه در رتبه بعد است يعنى غبار و گل، در صورتى كه باشد جمع نمايد و اگر غبار و گل نباشد احتياط واجب آنست كه بين تيمم به مشكوك و نماز در وقت و قضاء نماز در خارج وقت جمع نمايد.

(٤)

مسأله ٣- با داشتن خاك و مانند آن بنابر احتياط واجب تيمم بر گچ و آهك، بعد از پخته شدن آنها، جايز نيست‌

و با نداشتن خاك، احتياط واجب آنست كه بين تيمم به يكى از آن دو (گچ، آهك) و به غبار يا گل كه اين دو در رتبه متأخر مى‌باشند، جمع نمايد و در صورتى كه فقط آن دو (گچ، آهك) را داشته باشد احتياط واجب آنست كه بين تيمم به يكى از آنها و بين اعاده يا قضاء جمع نمايد. و اما سفال و آجر و مانند اينها، يعنى گل پخته، ظاهر آنست كه تيمم بر آنها جايز است.