اگر چه آن سبب تنگى وقت باشد، بايد براى روزه تيمّم كند بنابراين اگر تا صبح تيمّم نكند، مانند كسى است كه غسل نكند، ولى واجب نيست كه به حال تيمّم بيدار بماند تا با تيمّم داخل صبح شود، اگر چه احتياط (مستحب) است.

(٣)

مسأله ١٠- اگر بعد از اذان صبح كه بيدار مى‌شود، محتلم باشد

در صورتى كه بداند كه شب جنب شده، اگر روزه او مضيّق باشد، صحيح است، مگر در قضاى ماه رمضان كه بنابر احتياط (واجب) بايد هم روزه آن روز را و هم عوض (قضاء) آن را بگيرد، اگر چه اكتفا به همان عوض تنها، بعد از ماه رمضان آينده خالى از قوّت نيست، و اگر روزه موسّع باشد و قضاى ماه رمضان باشد، باطل است و اگر روزه (واجب) غير قضاى ماه رمضان و يا روزه مستحب باشد صحيح است، اگر چه احتياط (مستحب) آن است كه اينها نيز به قضاى ماه رمضان ملحق شود ولى در صورتى كه وقت جنابت را نداند يا بداند كه در روز جنب شده، روزه او باطل نيست، بدون اينكه فرقى بين واجب موسّع و مضيّق و روزه مستحبى باشد و واجب نيست كه فورا غسل كند. همچنانكه بر كسى كه بدون اختيار در بين روز جنب شود، واجب نيست، (فورا غسل كند) اگر چه احتياط (مستحب) است.

(٤)

مسأله ١١- كسى كه در شب ماه رمضان جنب شده‌

، اگر احتمال مى‌دهد كه بيدار شود، مى‌تواند، قبل از غسل كردن بخوابد، حتّى بعد از آنكه يك بار يا دو بار بلكه بيشتر بيدار شده (بازهم مى‌تواند بخوابد) مخصوصا اگر به بيدار شدن عادت داشته باشد.

بنابراين خوابيدنش حرام نيست، اگر چه احتياط شديد ترك خواب دوم و بالاتر از آن است. و اگر با احتمال بيدار شدن، خوابيد و تا طلوع سپيده صبح بيدار نشد، اگر تصميم داشته كه بر فرض بيدار شدن هم غسل نكند يا در غسل كردن مردّد بوده و يا تصميمى در باره غسل نداشته است اگر چه ترديد يا نسيان يا غفلت هم نداشته، در حكم كسى است كه عمدا بر جنابت باقى مانده كه بايد روزه را قضا كند و كفّاره هم بدهد- همانگونه كه خواهد آمد. ولى اگر تصميم داشته غسل كند هيچ چيزى براى او واجب نيست نه قضا و نه كفّاره. لكن براى كسى كه محتلم شده، اگر بيدار شود و دوباره بخوابد و تا صبح بيدار نشود، ترك احتياط سزاوار نيست، به اين ترتيب كه آن روز را روزه بگيرد و قضا هم بكند، اگر چه بنابر اقوا روزه او صحيح است و اگر بيدار شد و بار دوّم خوابيد تا اينكه‌