تا آنكه بكلّى گرفتگى برطرف شود و تمام قرص نگرفته باشد، قضاء (نماز آيات) بر او واجب نيست، امّا اگر به گرفتگى علم پيدا كند و نماز را نخواند، و لو اينكه از روى فراموشى باشد يا آنكه تمام قرص گرفته باشد، قضاء واجب است، و امّا در ساير آيات (و حوادثى كه سبب نماز آيات است)، در صورتى كه (با اينكه علم پيدا كرد) عمدا يا از روى فراموشى تأخير انداخته باشد، خواندن اين نماز آيات مادام العمر بر او واجب است، و اگر علم به وقوع اين آيات پيدا نكند تا اينكه زمان متّصل به وقت وقوع آن بگذرد، احتياط آن است كه نماز آيات را بخواند، اگر چه واجب نبودن آن خالى از قوّت نيست.

(٢)

مسأله ٨- اگر عدّه‌اى كه عادل نيستند، بگويند: ماه يا خورشيد گرفته‌

و شخص به راست گفتن آنها علم پيدا نكند و پس از گذشتن وقت گرفتگى معلوم شود كه راست گفته‌اند، ظاهر اين است كه اين حالت نيز ملحق به ندانستن است، بنابراين در صورتى كه تمام قرص نگرفته باشد، قضاى نماز آيات بر او واجب نيست، و همچنين است اگر دو نفر شهادت دهند و عدالت آنها معلوم نباشد، و بعد از گذشت وقت كسوف، عدالت آنها ثابت شود، (كه در اين صورت هم، مانند آن است كه به اصل گرفتگى جاهل باشد)، لكن احتياط آن است كه مخصوصا در صورت دوم، قضا نمايد، بلكه در صورت دوم، احتياط ترك نشود.

(٣)

مسأله ٩- نماز آيات دو ركعت است كه در هر ركعت پنج ركوع است.

بنابراين مجموع ركوعها ده تا است و تفصيل آن به اين است كه با نيّت، تكبيرة الأحرام را مى‌گويد- كما اين كه در نماز واجب يوميّه چنين مى‌كند- سپس حمد و سوره‌اى را مى‌خواند و بعد از آن به ركوع مى‌رود و بعد، سرش را از ركوع برمى‌دارد، سپس حمد و سوره‌اى را مى‌خواند و پس از آن به ركوع مى‌رود، سپس سرش را از ركوع برمى‌دارد و حمد و سوره مى‌خواند و همينطور ...

(بعد از هر بلند شدن از ركوع، حمد و سوره مى‌خواند) تا پنج ركوع را به اين ترتيب تمام كند و بعد از سر برداشتن از ركوع پنجم، دو سجده بجا مى‌آورد. سپس (براى ركعت دوّم) مى‌ايستد، و براى مرتبه دوم همانطور كه بار اوّل انجام داد (مانند ركعت اول پنج حمد و پنج سوره و پنج ركوع و دو سجده) انجام مى‌دهد پس از آن تشهد مى‌خواند و سلام مى‌دهد، و در مورد سوره‌اى كه مى‌خواند فرقى نيست كه در همه موارد يك سوره باشد و يا آن كه سوره‌هاى مختلفى باشد.

و جايز است يك سوره كامل را بر پنج ركوع هر ركعتى تقسيم كند، بنابراين بعد از تكبيرة الاحرام، سوره حمد را مى‌خواند، و پس از حمد يك آيه يا كمتر و يا بيشتر را، از يك سوره‌اى مى‌خواند و به ركوع مى‌رود، و سپس سر از ركوع برمى‌دارد و مقدارى ديگر از همان سوره را مى‌خواند- البته از جائى كه متصل به آنچه اوّل خوانده است باشد،- و پس از آن به ركوع مى‌رود و سپس سر از ركوع برمى‌دارد، و مقدارى از همان سوره را مانند مرتبه قبل مى‌خواند و همچنين تا ركوع پنجم (انجام مى‌دهد) تا اينكه سوره را تكميل كند و سپس به ركوع پنجم مى‌رود و پس از آن، به سجده مى‌رود، و بعد از آن، براى ركعت دوم مى‌ايستد و همانگونه عمل مى‌كند كه در ركعت اول، انجام داد و نتيجه اين مى‌شود كه در هر ركعت، يك مرتبه سوره حمد است و يك سوره كامل كه تقسيم شده است، و جايز است در ركعت دوم، همان سوره ركعت اول يا غير آن را بخواند و اكتفا نمودن به خواندن فقط مقدارى از سوره در