محترم نپوشاند و يا رو به قبله و يا پشت به قبله بنشيند بايد پوشاندن عورت را اختيار كند. و اگر قبله بين چند طرف مشتبه باشد و نتواند در اين باره تحقيق كند و تأخير در تخلى تا معلوم شدن طرف قبله مشكل باشد به هر طرف مى‌تواند بنشيند، ولى اگر گمان او به يك طرف باشد بعيد نيست كه عمل بر طبق گمان لازم باشد.

(١)

احكام استنجاء

(٢)

مسأله ١- بنابر احتياط واجب مخرج بول را با آب دو مرتبه بايد شست‌

ولى براى مرد به شرط اينكه از مخرج طبيعى خارج شود بنابر اقوا يك مرتبه شستن كافى است، و افضل آنست كه سه مرتبه شسته شود، و شستن مخرج بول با غير آب مجزى نيست. ولى مخرج غائط را هم مى‌تواند با آب بشويد و هم مى‌تواند با چيزى كه نجاست را برطرف كند مانند سنگ و كلوخ و پارچه و غير اينها به مخرج غائط بكشد، و البته شستن با آب افضل است و جمع بين پاك كردن مخرج با اين اشياء و شستن آن بهتر است، و چند بار شستن (مخرج غائط) لازم نيست بلكه همين قدر كه مخرج تميز شود كفايت مى‌كند و بلكه ظاهرا در مسح به سنگ و مانند آن نيز تعدد لازم نيست ولى احتياط مستحب آنست كه با اشياء نامبرده سه بار مسح كند (بكشد) هر چند كه مخرج با كمتر از آن از نجاست تميز شود و در صورتى كه با سه بار مسح تميز نشود بايد آن قدر مسح كند تا تميز شود. و چيزى را كه به مخرج مى‌كشد بايد پاك باشد پس مسح با چيز نجس و يا متنجس قبل از آنكه تطهير شود كفايت نمى‌كند. و نيز بايد آن چيز رطوبت سرايت‌كننده نداشته باشد، پس مسح با گل يا پارچه تر كافى نيست اما نم كه سرايت نمى‌كند ضرر ندارد.

(٣)

مسأله ٢- در شستن مخرج غائط با آب بايد عين نجاست و آثار آن از بين برود

، منظور از آثار نجاست ذرات كوچكى است كه ديده نمى‌شود، ولى در مسح از بين بردن عين نجاست كافى است و باقى ماندن آثار نجاست ضرر ندارد.

(٤)

مسأله ٣- در استنجاء از غائط وقتى به مسح اكتفاء مى‌شود كه غائط بيش از حد معمول اطراف مخرج را آلوده نكرده باشد

بطورى كه صدق استنجاء نكند و همچنين نجاستى از خارج به آن نرسيده باشد حتى اينكه وقتى با غائط نجاست ديگرى مانند خون بيرون آمده باشد فقط با آب تطهير مى‌شود.

(٥)

مسأله ٤- استنجاء با چيزهاى محترم [١١] حرام است‌

و همچنين است بنابر احتياط واجب با استخوان و سرگين، و اگر با اين چيزها خصوصا با استخوان و سرگين استنجاء كند پاك شدن آن، محل اشكال است، بلكه پاك شدن مخرج غائط بوسيله مسح با هر چيزى حتى سنگ و امثال آن محل اشكال است، البته استنجاء با غير اشياء محترمه و غير استخوان‌