نكرده باشد، بجا نياورده، واجب نيست، و اگر كسى خودش را بيهوش كند (و در نتيجه، نماز ترك شود) بنابر احتياط واجب بايد قضا نمايد، و (قضاى نماز) بر كافر اصلى كه در حال كفر نمازها را نخوانده است، واجب نيست، بر خلاف كافر مرتد كه بر او واجب است بعد از توبه، نمازهائى را كه در حال ارتداد نخوانده، قضا نمايد، و بنابر قول اصحّ از او صحيح است، اگر چه، ارتدادش فطرى باشد، و (قضاى نماز) بر زنى كه خون حيض و نفاس در تمام وقت نماز مى‌بيند واجب نيست.

(١)

مسأله ١- بر شخص مخالف، بعد از آنكه بينا شد (و مذهب اهل بيت را پذيرفت)، قضاى نمازهايى را كه نخوانده يا بر خلاف مذهب خود خوانده است، واجب است‌

، بر خلاف آنكه، مطابق مذهب خود خوانده باشد كه بر او قضاى اين نمازها واجب نيست، اگر چه نمازهايش طبق مذهب ما باطل باشد ولى اگر در وقت نماز بينائى پيدا كند (و مذهب اهل بيت را اختيار كند) بر او اداى نماز واجب است، بنابراين اگر آن را نخواند يا بر اساس مذهب حق، باطل بجا آورد، بر او واجب است قضاء نمايد.

(٢)

مسأله ٢- اگر در وقت نماز بچه بالغ شود و ديوانه به عقل بيايد و بيهوش بهوش آيد

، بر آنها واجب است نماز آن وقت را اداء كنند، اگر چه جز به يك ركعت نماز با طهارت (وضو، غسل، تيمم) و لو اينكه تيمم باشد، نرسند، و اگر نخوانند، قضاى آن نماز بر آنها واجب است و همچنين است زنى كه خون حيض يا نفاس داشته و عذرش در وقت، برطرف شده است، كما اينكه اگر حالت ديوانگى يا بيهوشى يا حيض يا نفاس (بر شخص) عارض شود بعد از آنكه از اول وقت نماز به مقدار وقت خواندن نماز شخص مختار كه بر حسب حال آنها- در سفر باشند يا در حضر، وضو بگيرند يا تيمم- متفاوت است، بگذرد و نماز نخوانند، قضا بر آنها واجب مى‌شود.

(٣)

مسأله ٣- كسى كه هيچ يك از دو طهور- آب و خاك- را ندارد

، قضاى نماز بر او واجب است و بنابر اقوا اداى نماز از او ساقط است، لكن احتياطا اداء را (هم) بجا آورد و ترك اين احتياط سزاوار نيست.

(٤)

مسأله ٤- قضاى نمازهاى واجب غير يوميه واجب است‌

مگر نماز عيد فطر و قربان (كه در زمان حضور امام (عليه السّلام) واجب است) و بعضى از صورتهاى نماز آيات (كه گذشت) حتّى بنابر احتياط (واجب)، نمازى كه نذر كرده در وقت معيّنى بخواند (كه اگر در وقت خودش نخواند قضايش واجب است).

(٥)

مسأله ٥- جايز است قضاى نمازهاى واجب در هر وقت از شب و روز يا در سفر و حضر، خوانده شود

و در سفر بايد قضاى نمازى كه در حضر ترك شده است، تمام خوانده شود، و همچنين در حضر، قضاى نمازى كه در سفر ترك شده است، بايد شكسته خوانده شود، و اگر در اوّل وقت نماز، حاضر بوده و در آخر آن مسافر، يا برعكس آن، ميزان (تمام يا شكسته بودن قضا) بنا بر قول صحيح‌تر، زمانى است كه نماز از او فوت شده (كه آخر وقت باشد). بنابراين در صورت اوّل، نماز را شكسته قضا كند و در صورت دوم، بايد به صورت تمام قضا نمايد، ولى احتياط آن است كه هم شكسته بخواند و هم تمام و ترك اين احتياط سزاوار نيست، و اگر نمازى كه واجب است احتياطا جمع كند هم تمام و هم شكسته بخواند، ترك شود، بايد احتياطا قضاى آن هم به هر دو صورت خوانده شود.