، لكن نمى‌داند كه آيا ركعت چهارم واقعى نماز است يا ركعت چهارمى است كه بر اساس بناگذارى در شك به آن رسيده است، به اينكه قبلا بين دو و سه شك نموده و بنا را بر سه گذاشته است (و ادامه داده) و اين ركعت چهارم است، بر او واجب است كه نماز احتياط را بخواند.

(٢)

مسأله ٣١- اگر بعد از ايستادن براى ركعت بعدى، يقين كند كه يك سجده يا دو سجده يا تشهد را ترك كرده است‌

، سپس شك كند كه آيا برگشته و آن را جبران نموده، و سپس ايستاده است، يا آنكه اين قيام همان قيام ايستادن اول است، ظاهر آن است كه برگشتن و جبران نمودن واجب است، و اگر بعد از گذشتن محل در ركنى شك كند سپس از روى فراموشى آن را انجام دهد، ظاهر آن است كه نمازش باطل است و اگر در آنچه كه زياد كردن آن موجب دو سجده سهو است، بعد از گذشتن محل آن شك نمايد، سپس از روى فراموشى آن را انجام دهد، احتياط آن است كه دو سجده سهو بر او واجب است.

(٣)

مسأله ٣٢- اگر در تشهد باشد و يادش آيد كه ركوع را فراموش كرده‌

، و علاوه بر اين در دو سجده هم شك دارد، ظاهر اين است كه برگشتن براى جبران ركوع، سپس آوردن دو سجده لازم باشد، چه قبلا يادش آمده باشد كه ركوع را فراموش كرده است و چه آنكه شك در دو سجده، قبل از آن باشد (هر كدام مقدّم باشد، فرقى نيست) و احتياط آن است كه نماز را هم اعاده نمايد.

(٤)

مسأله ٣٣- اگر مثلا بين سه و چهار شك كند و بداند كه بر فرض آنكه ركعت سوم باشد، ركنى را ترك نموده‌

يا چيزى را انجام داده كه نمازش را باطل مى‌كند، ظاهر آن است كه نمازش باطل است، و همچنين است اگر چنين علمى را بر فرض آنكه ركعت چهارم باشد، پيدا كند و اگر بداند، بر فرض آنكه ركعت سوم يا چهارم باشد، چيزى را كه موجب دو سجده سهو است انجام داده، يا چيزى را كه موجب قضا است، ترك نموده، چيزى بر او نيست.

(٥)

مسأله ٣٤- اگر بعد از ايستادن يا وارد شدن به تشهد، بداند كه يكى از دو سجده را فراموش نموده است‌

و در ديگرى شك نمايد، اقرب آن است كه براى جبران سجده فراموش شده، برگردد و نسبت به سجده‌اى كه در آن شك دارد، قاعده تجاوز جارى است، و همچنين است حال نظاير اين مسأله.

(٦)

مسأله ٣٥- اگر به سجده ركعت دوم برود و در ركوع همين ركعت و در دو سجده ركعت اول، شك نمايد

، بايد بنا بگذارد كه آنها را بجا آورده است، و بنابراين اگر بين دو و سه بعد از تمام كردن هر دو سجده شك كند با اينكه در ركوع ركعتى كه در دست دارد و در دو سجده ركعت قبل شك داشته باشد، (اين شك) از قبيل شك بين دو و سه بعد از تمام كردن دو سجده مى‌باشد، بنابراين بايد به وظيفه‌اى كه در اين شك هست عمل نمايد و