باشد، نماز جمعه صحيح است، و اگر بعدا معلوم شود كه حتى براى يك ركعت هم وقت نبوده است، بايد نماز ظهر را بخواند، و اگر مقدار وقت را بداند و شك داشته باشد كه آيا براى خواندن نماز جمعه (دو خطبه و دو ركعت سبك) وسعت دارد يا نه، جايز است در نماز جمعه وارد شود (و آن را شروع كند) پس اگر وقت براى آن وسعت داشت، نماز جمعه صحيح است وگرنه بايد نماز ظهر را بخواند، و احتياط آن است كه (در فرض اين شك) نماز ظهر را اختيار كند، بلكه در فرع گذشته (شك در بقاى وقت) با اينكه وقت براى يك ركعت نماز جمعه وسعت داشته، احتياط ترك نشود.

(١)

مسأله ٥- اگر امام در وسعت وقت با عدد معتبر، نماز جمعه بخواند و مأمومى كه جزء عدد نصاب نيست در وقت خطبه و اوّل نماز نباشد

، لكن به يك ركعت نماز جمعه با امام برسد، نماز جمعه را با امام بخواند و يك ركعت ديگر را هم بطور فرادا بجا آورد و نمازش صحيح است، و آخرين حدّ رسيدن به ركعت، رسيدن به امام در ركوع است، پس اگر ركوع كند و امام براى قيام بلند نشده باشد، نمازش صحيح است، و افضل براى كسى كه «اللّه اكبر» ركوع را درك نكرده باشد اين است كه نماز ظهر را چهار ركعت بخواند، و اگر «اللّه اكبر» بگويد و به ركوع برود، سپس در اينكه امام در ركوع بوده و به ركوع او رسيده يا نه، شك كند، نمازش جمعه نمى‌باشد، و آيا باطل است يا صحيح و بايد بعنوان ظهر تمامش كند، مورد اشكال است و احتياط آن است كه آن را بعنوان ظهر تمام كند، سپس آن را اعاده كند.

(٢)

چند فرع:

(٣)

فرع اوّل- شرايطى كه در نماز جماعت، در غير نماز جمعه معتبر است‌

، از قبيل نبودن حائل و بالا نبودن جايگاه امام (از محلّ مأمومين) و دور نبودن از يكديگر و غير اينها، در نماز جمعه هم معتبر است، و همچنين شرايط امام در نماز جمعه همان شرايطى است كه در امام جماعت بايد باشد، از قبيل عقل و ايمان و حلال‌زادگى و عدالت، ولى امامت بچّه‌ها و زنان در نماز جمعه صحيح نيست، هر چند بگوييم براى مثل اينها در غير نماز جمعه امام بودن جايز است.

(٤)

فرع دوّم- اذان دوّم در روز جمعه بدعت و حرام است‌

، و آن اذانى است كه مخالفين بعد از اذانى كه وظيفه است، مى‌گويند، و گاهى بر آن، اذان سوّم گفته مى‌شود و شايد به اين حساب باشد كه سوّمين اذان و اقامه است يا سوّمين اذان براى اعلام و اذان براى‌