پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٧١ - ٣ فدك بين پيامبر صلى الله عليه و اله و سلم و زهرا عليها السلام

حق نزديكان و مسكينان در راه مانده را ادا نما، اين‌كار براى آنان‌كه در پى رضاى خدا هستند بهتر است و چنين كسانى رستگار خواهند بود.

ملاحظه مى‌كنيم اين آيه شريف از ناحيه خداى عزّوجلّ خطاب به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم است كه به او فرمان مى‌دهد حق نزديكان را ادا كند، نزديكان كيانند؟ و چه حقى دارند؟ به اتفاق همه مفسّران، ذو القربى، نزديكان رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم و عبارت از على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السّلام‌اند، بنابراين، معناى آيه شريف چنين است كه حق نزديكان خود را ادا نما.

در تفسير در المنثور سيوطى از ابو سعيد خدرى روايت شده كه گفت:

وقتى آيه شريف‌ فَآتِ ذَا الْقُرْبى‌ حَقَّهُ ... نازل شد، رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم فاطمه زهرا عليها السّلام را خواست و فدك را به او بخشيد.[١]

ابن حجر عسقلانى در صواعق المحرقه مى‌گويد: عمر گفت: سخن من در اين‌باره با شما اين است كه خداوند در اين غنيمت چيزى را به پيامبر خويش اختصاص داده كه به ديگران عطا نكرده است و سپس اين آيه را خواند:

وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‌ رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ ...؛

آن‌چه را خداوند از غنايم (يهود) به رسولش بازگردانده و بخشيده چيزى است كه شما براى به دست آوردن آن نه اسبى تاختيد و نه شترى رانديد [مبارزه‌اى نكرديد] و خداوند، رسولان و فرستادگان خود را بر هركس بخواهد مسلّط ...

بنابراين، (فدك) ملك خالص رسول خداست.

[١] . در المنثور ٤/ ١٧٧، نظير آن در كشف الغمه ١/ ٤٧٦ اعطيه نقل شده و حاكم نيشابورى آن را در تاريخ خود يادآور شده است.