پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١٨ - شيوههاى مخالفت حضرت زهرا عليها السلام

پنجم: سخنرانى حضرت در جمع زنان مهاجر و انصار كه به عيادت آن بزرگوار آمده بودند.[١]

ششم: فاطمه عليها السّلام وصيّت كرد هيچ‌يك از دشمنانش در مراسم تجهيز و خاكسپارى پيكر مطهّرش نبايد شركت كنند.[٢]

قيامى كه فاطمه زهرا عليها السّلام بدان دست زد، به معنايى شكست خورد و از جهتى به پيروزى رسيد، از اين جهت كه نتوانست با حركت و قيامى كه در روز دهم رحلت پدر بزرگوارش انجام داد حكومت خليفه را براندازد، شكست خورد. البته ما نمى‌توانيم تمام امورى را كه به شكست اين حركت انجاميد به خوبى روشن سازيم ولى بى‌ترديد شخصيت خليفه از مهم‌ترين علل و اسباب اين شكست به‌شمار مى‌آمد زيرا خليفه از زد و بند سياسى بهره كافى داشت و اوضاع را با مهارت و زيركى خاصى كنترل نمود كه نمونه آن را پس از پايان يافتن خطبه حضرت زهرا عليها السّلام در مسجد و سخنان ابو بكر با انصار در پاسخ آن مخدّره، مى‌توان يافت.

خليفه در حاليكه در پاسخ زهرا عليها السّلام در سوز و گداز بود، بى‌گمان خود را اسير شعله آتش برافروخته‌اى كه پس از خروج فاطمه از مسجد، زبانه مى‌كشيد يافت كه اين سخن را به زبان مى‌آورد و مى‌گويد: اين چه كارى است كه به هر سخنى گوش فرا مى‌دهيد؟ او روباهى است كه شاهدش دم اوست ... كه قبلا آن را يادآور شديم، بنابراين، چنين دگرگونى از حالتى ملايم و آرام، به خشمى تند، ما را به ميزان تسلّط خليفه بر احساسات خود و توان هماهنگى وى با

[١] . شرح نهج البلاغه ١٦/ ٢٣٣.

[٢] . همان ٦/ ٢٨١.