تفسير التبيان
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
١٠ ص
(٦)
١٠ ص
(٧)
١٣ ص
(٨)
١٧ ص
(٩)
١٧ ص
(١٠)
١٩ ص
(١١)
٢٢ ص
(١٢)
٢٤ ص
(١٣)
٢٧ ص
(١٤)
٢٧ ص
(١٥)
٣٥ ص
(١٦)
٣٩ ص
(١٧)
٤٣ ص
(١٨)
٤٣ ص
(١٩)
٤٩ ص
(٢٠)
٥٣ ص
(٢١)
٥٦ ص
(٢٢)
٥٦ ص
(٢٣)
٦٠ ص
(٢٤)
٦٣ ص
(٢٥)
٦٥ ص
(٢٦)
٦٨ ص
(٢٧)
٧٠ ص
(٢٨)
٧٣ ص
(٢٩)
٧٣ ص
(٣٠)
٧٩ ص
(٣١)
٨٢ ص
(٣٢)
٨٤ ص
(٣٣)
٨٦ ص
(٣٤)
٨٨ ص
(٣٥)
٩٣ ص
(٣٦)
٩٣ ص
(٣٧)
٩٦ ص
(٣٨)
١٠٠ ص
(٣٩)
١٠٣ ص
(٤٠)
١٠٧ ص
(٤١)
١١٢ ص
(٤٢)
١١٢ ص
(٤٣)
١١٧ ص
(٤٤)
١٢٣ ص
(٤٥)
١٢٦ ص
(٤٦)
١٣١ ص
(٤٧)
١٣١ ص
(٤٨)
١٣٤ ص
(٤٩)
١٣٧ ص
(٥٠)
١٣٩ ص
(٥١)
١٤٤ ص
(٥٢)
١٤٤ ص
(٥٣)
١٥٠ ص
(٥٤)
١٥٦ ص
(٥٥)
١٦٠ ص
(٥٦)
١٦٠ ص
(٥٧)
١٦٥ ص
(٥٨)
١٦٨ ص
(٥٩)
١٧١ ص
(٦٠)
١٧١ ص
(٦١)
١٧٥ ص
(٦٢)
١٧٩ ص
(٦٣)
١٨٣ ص
(٦٤)
١٨٩ ص
(٦٥)
١٨٩ ص
(٦٦)
١٩٣ ص
(٦٧)
١٩٩ ص
(٦٨)
٢٠٤ ص
(٦٩)
٢٠٤ ص
(٧٠)
٢١١ ص
(٧١)
٢١٦ ص
(٧٢)
٢٢٢ ص
(٧٣)
٢٢٢ ص
(٧٤)
٢٢٦ ص
(٧٥)
٢٢٩ ص
(٧٦)
٢٣٢ ص
(٧٧)
٢٣٢ ص
(٧٨)
٢٣٣ ص
(٧٩)
٢٣٧ ص
(٨٠)
٢٣٧ ص
(٨١)
٢٤١ ص
(٨٢)
٢٤٦ ص
(٨٣)
٢٥٠ ص
(٨٤)
٢٥٠ ص
(٨٥)
٢٥٥ ص
(٨٦)
٢٥٩ ص
(٨٧)
٢٦٢ ص
(٨٨)
٢٦٧ ص
(٨٩)
٢٦٧ ص
(٩٠)
٢٧٠ ص
(٩١)
٢٧٤ ص
(٩٢)
٢٧٦ ص
(٩٣)
٢٧٩ ص
(٩٤)
٢٧٩ ص
(٩٥)
٢٨٤ ص
(٩٦)
٢٨٨ ص
(٩٧)
٢٨٨ ص
(٩٨)
٢٨٨ ص
(٩٩)
٢٨٩ ص
(١٠٠)
٢٨٩ ص
(١٠١)
٢٩٣ ص
(١٠٢)
٢٩٥ ص
(١٠٣)
٢٩٥ ص
(١٠٤)
٢٩٧ ص
(١٠٥)
٢٩٨ ص
(١٠٦)
٢٩٨ ص
(١٠٧)
٣٠٠ ص
(١٠٨)
٣٠٤ ص
(١٠٩)
٣٠٧ ص
(١١٠)
٣٠٧ ص
(١١١)
٣١٠ ص
(١١٢)
٣١٢ ص
(١١٣)
٣١٥ ص
(١١٤)
٣١٥ ص
(١١٥)
٣١٩ ص
(١١٦)
٣٢٢ ص
(١١٧)
٣٢٢ ص
(١١٨)
٣٢٦ ص
(١١٩)
٣٢٨ ص
(١٢٠)
٣٢٨ ص
(١٢١)
٣٣١ ص
(١٢٢)
٣٣٣ ص
(١٢٣)
٣٣٣ ص
(١٢٤)
٣٣٥ ص
(١٢٥)
٣٣٧ ص
(١٢٦)
٣٤٠ ص
(١٢٧)
٣٤٠ ص
(١٢٨)
٣٤٤ ص
(١٢٩)
٣٤٩ ص
(١٣٠)
٣٤٩ ص
(١٣١)
٣٥٢ ص
(١٣٢)
٣٥٦ ص
(١٣٣)
٣٥٦ ص
(١٣٤)
٣٥٩ ص
(١٣٥)
٣٦٢ ص
(١٣٦)
٣٦٢ ص
(١٣٧)
٣٦٥ ص
(١٣٨)
٣٦٧ ص
(١٣٩)
٣٦٧ ص
(١٤٠)
٣٧١ ص
(١٤١)
٣٧١ ص
(١٤٢)
٣٧٥ ص
(١٤٣)
٣٧٥ ص
(١٤٤)
٣٧٨ ص
(١٤٥)
٣٧٨ ص
(١٤٦)
٣٨١ ص
(١٤٧)
٣٨٤ ص
(١٤٨)
٣٨٤ ص
(١٤٩)
٣٨٧ ص
(١٥٠)
٣٨٧ ص
(١٥١)
٣٩٢ ص
(١٥٢)
٣٩٢ ص
(١٥٣)
٣٩٥ ص
(١٥٤)
٣٩٥ ص
(١٥٥)
٣٩٨ ص
(١٥٦)
٣٩٨ ص
(١٥٧)
٤٠١ ص
(١٥٨)
٤٠١ ص
(١٥٩)
٤٠٤ ص
(١٦٠)
٤٠٤ ص
(١٦١)
٤٠٦ ص
(١٦٢)
٤٠٦ ص
(١٦٣)
٤٠٩ ص
(١٦٤)
٤٠٩ ص
(١٦٥)
٤١٢ ص
(١٦٦)
٤١٢ ص
(١٦٧)
٤١٤ ص
(١٦٨)
٤١٤ ص
(١٦٩)
٤١٧ ص
(١٧٠)
٤١٧ ص
(١٧١)
٤١٩ ص
(١٧٢)
٤١٩ ص
(١٧٣)
٤٢٤ ص
(١٧٤)
٤٢٤ ص
(١٧٥)
٤٢٦ ص
(١٧٦)
٤٢٦ ص
(١٧٧)
٤٢٩ ص
(١٧٨)
٤٢٩ ص
(١٧٩)
٤٣٢ ص
(١٨٠)
٤٣٢ ص
(١٨١)
٤٣٥ ص
(١٨٢)
٤٣٥ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص

تفسير التبيان - الشيخ الطوسي - الصفحة ٣٨٠

و ‌قوله‌ (الَّذِي‌ عَلَّم‌َ بِالقَلَم‌ِ) (‌ألذي‌) ‌في‌ موضع‌ رفع‌، لأنه‌ نعت‌ لقوله‌ (و ربك‌) و المعني‌ إنه‌ ‌تعالي‌ امتن‌ ‌علي‌ خلقه‌ ‌بما‌ علمهم‌ ‌من‌ كيفية الكتابة بالقلم‌، ‌لما‌ ‌في‌ ‌ذلک‌ ‌من‌ كثرة الانتفاع‌ لخلقه‌، فقد نوّه‌ اللّه‌ بذكر القلم‌ إذ ذكره‌ ‌في‌ كتابه‌، و ‌قد‌ وصف‌ بعض‌ الشعراء القلم‌ ‌فقال‌:

لعاب‌ الافاعي‌ القاتلات‌ لعابه‌        و أري‌ الجنا اشتارته‌ أيد عواسل‌

و ‌قوله‌ (عَلَّم‌َ الإِنسان‌َ ما لَم‌ يَعلَم‌) امتنان‌ ‌من‌ اللّه‌ ‌تعالي‌ ‌علي‌ خلقه‌ بأن‌ علمهم‌ ‌ما ‌لم‌ يكونوا عالمين‌ ‌به‌ إما بخلق‌ العلوم‌ ‌في‌ قلوبهم‌ ‌من‌ الضروريات‌ ‌أو‌ بنصب‌ الأدلة ‌لهم‌ ‌علي‌ الوصول‌ اليها فيما ‌لم‌ يعلموه‌ ضرورة، و ‌ذلک‌ ‌من‌ أعظم‌ نعم‌ اللّه‌ ‌تعالي‌ ‌علي‌ خلقه‌. و ‌في‌ ‌ذلک‌ دلالة ‌علي‌ انه‌ ‌تعالي‌ عالم‌ لان‌ العلم‌ ‌لا‌ يقع‌ ‌إلا‌ ‌من‌ عالم‌.

و ‌قوله‌ (كلا) ردع‌ و زجر و تقديره‌ ارتدعوا و انزجروا معاشر المكلفين‌، ‌ثم‌ اخبر (إِن‌َّ الإِنسان‌َ لَيَطغي‌) و يحتمل‌ ‌أن‌ ‌يکون‌ بمعني‌ حقاً ‌علي‌ وجه‌ القسم‌ بأن‌ الإنسان‌ ليطغي‌ ‌ أي ‌ ليجاوز الحد ‌في‌ العصيان‌ و الخروج‌ ‌عن‌ الطاعة (أَن‌ رَآه‌ُ استَغني‌) ‌ أي ‌ ‌إذا‌ كثر ماله‌ و استغني‌ بطر و طغي‌، و خرج‌ ‌عن‌ الحد المحدود ‌له‌، و يجوز ‌أن‌ يقال‌: زيد رآه‌ استغني‌ ‌من‌ الرؤية بمعني‌ العلم‌، و ‌لا‌ يجوز ‌من‌ رؤية العين‌، زيد (رآه‌) ‌حتي‌ تقول‌ رأي‌ نفسه‌، لان‌ ‌ألذي‌ يحتاج‌ ‌إلي‌ خبر جاز ‌فيه‌ الضمير المتصل‌ لطول‌ الكلام‌ بلزوم‌ المفعول‌ الثاني‌. و قرأ ابو عمرو (رآه‌) بفتح‌ الراء و كسر الهمزة.

و قرأ نافع‌ و حفص‌ ‌عن‌ عاصم‌ بالفتح‌ فيهما. الباقون‌ بفتح‌ الراء و ‌بعد‌ الهمزة الف‌ ‌علي‌ وزن‌ (وعاه‌) ‌علي‌ إمالة الفتحة، و ابو عمرو يميل‌ الالف‌.

‌ثم‌ ‌قال‌ ‌علي‌ وجه‌ التهديد ‌لهم‌ (إِن‌َّ إِلي‌ رَبِّك‌َ الرُّجعي‌) فالرجعي‌ و المرجع‌ و الرجوع‌ واحد ‌ أي ‌ مصيرهم‌ و مرجعهم‌ ‌إلي‌ اللّه‌ فيجازيهم‌ اللّه‌ ‌علي‌ أفعالهم‌ ‌علي‌ الطاعات‌ بالثواب‌، و ‌علي‌ المعاصي‌ بالعقاب‌.