٤٤٥- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد، و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- چهار سهم- و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون چهار سهم مادرى‌ها و پنج سهم پدرى‌ها بر آنان منكسر است، مخرج كسر- بيست و چهار، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و دويست و هشتاد و هشت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- دويست و هشتاد و هشت- به زوجه رُبع- هفتاد و دو سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- نود و شش سهم- مى‌رسد و به هركدام شانزده سهم داده مى‌شود؛ و يكصد و بيست سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به برادر و جدّ پدرى هركدام سى سهم و به سه خواهر و جدّه پدرى هركدام پانزده سهم مى‌رسد.[١]

يك برادر و سه خواهر پدرى با يك برادر و سه خواهر و جدّ و جدّه مادرى:

٤٤٦- فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه و سه اصل فريضه مى‌باشد، كه به مادرى‌ها ثُلث- يك سهم- و دو سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون يك سهم مادرى‌ها و دو سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، مخرج كسر- سى، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[٢]- در اصل فريضه- سه- ضرب و نود حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- نود- به مادرى‌ها ثُلث- سى سهم-، به هركدام پنج سهم مى‌رسد؛ و شصت سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به برادر پدرى بيست و چهار سهم و به هر خواهر پدرى دوازده سهم مى‌رسد.

٤٤٧- افراد مذكور با زوج، فرض زوج نصف و مخرجش دو است و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد؛ و چون دو مخرج- دو و سه- متباينند، يكى در ديگرى‌

[١] - و همينطور است اگر عدد رؤوس مادرى‌ها به جزء وِفق ردّ شود.

[٢] - زيرا عدد رؤوس مادرى‌ها شش است و عدد رؤوس پدرى‌ها پنج است؛ و چون دو مخرج- شش و پنج- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و سى حاصل مى‌گردد.