فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٤٦٩ - سه دايى و سه خاله پدرى با سه دايى و سه خاله مادرى
يا يك خاله مادرى سُدس و مخرجش شش مىباشد؛ و چون دو مخرج- دو و شش- متداخلند، اكتفاء به أكثر- شش- مىشود و شش اصل فريضه است، كه به زوج نصف- سه سهم- مىرسد؛ و به يك دايى يا يك خاله مادرى سُدس- يك سهم- مىرسد؛ و دو سهم باقى به پدرىها داده مىشود؛ و چون دو منكسر بر پدرىها است، مخرج كسر- سه، عدد رؤوس پدرىها- در اصل فريضه- شش- ضرب مىشود و هجده حاصل مىگردد، و از اين فريضه- هجده- به زوج نصف- نُه سهم- مىرسد؛ و به يك دايى يا يك خاله مادرى سُدس- سه سهم- مىرسد؛ و شش سهم باقى به پدرىها مىرسد و به هركدام دو سهم مىرسد.
٨٨٢- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و نصيب يك دايى يا يك خاله مادرى سُدس و مخرجش شش مىباشد؛ و چون دو مخرج- چهار و شش- متوافق در نصفند، نصف يكى در تمام ديگرى ضرب و دوازده حاصل مىگردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- مىرسد؛ و به يك دايى يا يك خاله مادرى سُدس- دو سهم- مىرسد؛ و هفت سهم باقى به پدرىها مىرسد؛ و چون هفت منكسر بر پدرىها است، مخرج كسر- سه،- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مىشود و سى و شش حاصل مىگردد، و از اين فريضه- سى و شش- به زوجه رُبع- نُه سهم- مىرسد؛ و به يك دايى يا يك خاله مادرى سُدس- شش سهم- مىرسد؛ و بيست و يك سهم باقى به پدرىها مىرسد و به هركدام هفت سهم داده مىشود.
سه دايى و سه خاله پدرى با سه دايى و سه خاله مادرى:
٨٨٣- فرض مادرىها ثُلث و مخرجش سه و سه اصل فريضه است، كه به مادرىها ثُلث- يك سهم- مىرسد؛ و دو سهم باقى به پدرىها مىرسد؛ و چون يك بر مادرىها و دو بر پدرىها منكسر است، مخرج كسر- شش، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است[١]- در اصل فريضه- سه- ضرب و هجده حاصل
[١] - زيرا عدد رؤوس مادرىها شش و عدد رؤوس پدرىها نيز شش است، و چون دو مخرج- شش و شش- متماثل هستند، اكتفاء به يكى از آنها مىشود و شش حاصل مىگردد.