فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٩٨ - دوم - مخارج كسرها
ه- كسر معطوف، يعنى كسرى كه با واو عاطفه ذكر مىشود، مانند ثُلث و رُبع.
دوّم- مخارج كسرها:
١١- مخرج كسر مفرد، أقلّ عدد صحيحى است كه كسر از آن عدد صحيح بيرون مىآيد، پس مخرجِ نصف دو، و مخرجِ ثُلث و ثُلثان سه، و مخرجِ رُبع چهار، و مخرجِ سُدس شش، و مخرجِ ثُمن هشت است، بنابراين مخارج فروض ششگانه مذكور در صفحه ٣٢ فقره (٧٤) پنج مىباشد.
١٢- مخرج كسر مكرّر به اين ترتيب است: مخرجِ ثُلثان سه، مخرجِ رُبعان چهار، مخرجِ خُمسان پنج و ...
١٣- مخرج كسر مضاف- چه متّحد و چه متعدّد- حاصل ضرب مخرج مضاف در مخرج مضافٌ اليه است، مثلًا مخرج ثُلثِ ثُمن، بيست و چهار- حاصل ضرب سه در هشت- است، و مخرج كسر مضاف متعدّد- مثلًا نصفِ سُدسِ رُبع- چهل و هشت است و حاصل از ضرب دو در شش و ضرب مُرتفع- حاصل، يعنى دوازده- در چهار است.
١٤- مخرج كسر معطوف، چنانچه بين معطوف و معطوفٌ عليه تبايُن باشد، حاصل ضرب مخرج كسر معطوف در مخرج كسر معطوفٌ عليه است، مانند ثُلث و ثُمن كه مخرجشان بيست و چهار است؛ و اگر بين معطوف و معطوفٌ عليه توافق باشد، حاصل ضرب مخرج كسر معطوف در جزء وفق كسر معطوفٌ عليه است، مانند رُبع و سُدس، كه مخرجشان دوازده است؛ و اگر بين معطوف و معطوفٌ عليه تداخُل باشد، هركدام از آنها كه بيشتر است مخرج كسر مىباشد، مانند رُبع و ثُمن، كه مخرجشان هشت است.
١٥- قاعده در مخرج كسر معطوف ثُنائى[١] و ثلاثى يا بيشتر آن است كه نسبت بين
آن كسرهاى معطوف ملاحظه شود، پس اگر بين آنها تبايُن باشد، يكى در ديگرى ضرب شود و حاصل ضرب مخرج آنها مىباشد؛ و اگر بينشان توافُق باشد، جزء وِفق
[١] - كسر معطوف ثنائى آن است كه دو جزء داشته باشد مانند ثُلث و رُبع، و كسر معطوف ثُلاثى آن است كه سه جزء داشته باشد مانند ثُلث و رُبع و ثُمن.