ثُلث- بيست سهم- مى‌رسد و به هركدام چهار سهم داده مى‌شود؛ و بيست و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به دو برادر پدرى هركدام ده سهم و به يك خواهر پدرى پنج سهم داده مى‌شود.

جدّ و جدّه پدر ميّت از طرف پدر و جدّ و جدّه پدر ميّت از طرف مادر با جدّ و جدّه مادر ميّت از طرف پدر و جدّ و جدّه مادر ميّت از طرف مادر:

٤٩٤- افراد مذكور به أجداد ثمانيه- أجداد هشت‌گانه- ناميده مى‌شوند، فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه و سه اصل فريضه مى‌باشد، كه به مادرى‌ها ثُلث- يك سهم- مى‌رسد؛ و دو سهم‌باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون يك سهم مادرى‌ها و دو سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است‌[١]، مخرج كسر- سى و شش، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[٢]- در اصل فريضه- سه- ضرب مى‌شود و يكصد و هشت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- يكصد و هشت- به مادرى‌ها ثُلث- سى و شش سهم- مى‌رسد و به هركدام نُه سهم داده مى‌شود؛ و هفتاد و دو سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى چهل و هشت سهم به جدّ و جدّه پدر ميّت از طرف پدر مى‌رسد- كه سى و دو سهم آن به جدّ پدرى و شانزده سهم آن به جدّه پدرى داده مى‌شود- و بيست و چهار سهم باقى به جدّ و جدّه پدر ميّت از طرف مادر مى‌رسد، كه شانزده سهم آن به جدّ پدرى و هشت آن سهم به جدّه پدرى مى‌رسد.

٤٩٥- افراد مذكور با زوج، فرض زوج نصف و مخرجش دو است و فرض مادرى‌ها

[١] - توضيح انكسار دو سهم پدرى‌ها: دو سهم پدرى‌ها- كه ٢٣ اصل فريضه است- براى جدّ و جدّه پدر ميّت از طرف پدر و از طرف مادر است و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى سه قسمت مى‌شود و ٢٣ آن به جدّ و جدّه پدرى از طرف پدر و ١٣ آن به جدّ و جدّه پدرى از طرف مادر مى‌رسد، پس بايد نُه سهم شود و اين نُه عدد رؤوس پدرى‌ها و حاصل از ضرب صورت هر كسر در مخرج آن و جمع دو حاصل بدست آمده با يكديگر مى‌باشد، پس يك سوّم برابر با سه و دو سوّم برابر با شش مى‌شود و از جمع سه با شش نُه حاصل مى‌گردد.

[٢] - زيرا عدد رؤوس مادرى‌ها چهار و عدد رؤوس پدرى‌ها- همچنانكه در پاورقى قبل ذكر شد- نُه است؛

و چون دو مخرج- چهار و نُه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و سى و شش حاصل مى‌گردد.