فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٩٠ - يك پسر و يك دختر از يك دختر با يك پسر از دختر ديگر
سهم و هر دختر شانزده سهم مىبرد، و نود سهم باقى هم به نوهها ردّ مىشود و أثلاثاً بينشان قسمت مىشود، كه هر پسر ده سهم و هر دختر پنج سهم مىبرد.
يك پسر و يك دختر از يك دختر با يك پسر از دختر ديگر:
١٧٩- نصيب نوهها نصيب مادرانشان است، و فرض مادرانشان ثُلثان و مخرجش سه است، و سه اصل فريضه مىباشد، و چون سه بر آنها منكسر است، مخرج كسر- شش[١]، كه حاصل از إعمال تناسب بين أعداد و ضرب عدد بدست آمده در عدد گروهها است- در اصل فريضه- سه- ضرب مىشود و هجده حاصل مىگردد، و از اين فريضه- هجده- ثُلثان- دوازده سهم- فرضاً به آنها مىرسد و هر گروه شش سهم مىبرند؛ ولى در گروه اوّل- يك پسر و يك دختر- أثلاثاً قسمت مىشود، و پسر چهار سهم و دختر دو سهم مىبرد، و شش سهم باقى هم به آنها ردّ مىشود و به هر گروه سه سهم مىرسد؛ ولى در گروه اوّل- يك پسر و يك دختر- أثلاثاً قسمت مىشود، و پسر دو سهم و دختر يك سهم مىبرد.
١٨٠- افراد مذكور با زوج، فرض زوج رُبع و مخرجش چهار و نصيب آنها نصيب مادرانشان است، و فرض مادرانشان ثُلثان و مخرجش سه است؛ و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب و دوازده حاصل مىگردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوج رُبع- سه- و به نوههاى مذكور ثُلثان- هشت- مىرسد، و يك سهم باقى هم به نوهها ردّ مىشود؛ و چون يك منكسر بر آنان است، مخرج كسر- شش، كه حاصل از إعمال تناسب بين أعداد و ضرب عدد بدست آمده در عدد گروهها
[١] - در اين تيتر و امثال آن كه افراد دو يا چند گروه از ورثه متخالفند، طبق قاعده چهارم از قواعد استخراج فريضهها- مذكور در صفحه ١٦٤ بند چهارم- عمل مىشود، يعنى بين اعداد گروهها قاعده نسبت بين أعداد إعمال مىشود و عدد بدست آمده در تعداد دستهها- مثلًا اگر دو دستهاند در دو، و اگر سه دستهاند در سه و ...- ضرب و حاصل بدست آمده- كه مخرج كسر نام دارد- در اصل فريضه ضرب مىشود و عدد بدست آمده فريضه مىباشد، پس در فرض فعلى- يك پسر و يك دختر از يك دختر و يك پسر از دختر ديگر- عدد رؤوس گروه اوّل سه و گروه دوّم يك مىباشد، و چون سه و يك تداخل دارند اكتفاء به أكثر سه- مىشود و سه در عدد گروهها- دو- ضرب مىشود و شش حاصل مىگردد و شش مخرج كسر است.