فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١١٩ - ششم - قاعده در مناسخات
و پيش از تقسيم تركه پسر فوت كند و از او دو پسر و دو دختر باقى بماند، كه در اين صورت فريضه ورثه ميّت اوّل شش است، زيرا فرض پدر و مادر سُدسان است و مخرج سُدسان شش است، پس دو سُدس به پدر و مادر و چهار سُدس به پسر مىرسد؛ و رؤوس ورثه آن پسر شش است[١]، و شش فريضه ورثه ميّت دوّم مىباشد، و بين نصيب ميّت دوّم و سهام ورثه او- يعنى بين چهار و شش- توافق در نصف است، پس سه- يعنى وفق از طرف فريضه ورثه ميّت دوّم- را در شش- يعنى فريضه اوّل- ضرب مىكنيم، هجده بدست مىآيد، كه سُدسان- يعنى دو ششم آن- به پدر و مادر ميّت اوّل مىرسد و باقى كه دوازده است به دو پسر و دو دختر- كه ورثه ميّت دوّم مىباشند- مىرسد، به اين صورت كه هر پسر چهار سهم و هر دختر دو سهم مىبرد.
و اگر بين نصيب ميّت دوّم و سهام ورثهاش توافق نباشد، فريضه ورثه ميّت دوّم را در فريضه ورثه ميّت اوّل ضرب مىكنيم، و از حاصل ضرب هر دو مسأله- يعنى سهام ورثه ميّت اوّل و سهام ورثه ميّت دوّم- تصحيح مىشود، پس اگر مثلًا كسى فوت كند و وارث او پدر و مادر و يك پسر باشند و بعد پسر فوت كند و دو پسر و يك دختر وارث او باشند، در اين صورت فريضه ورثه ميّت اوّل- به بيانى كه در مثال بالا ذكر شد- شش است و نصيب پسر چهار و سهام ورثه او پنج مىباشد، و فريضه دوّم پنج است، و بين سهام ورثه پسر و نصيب مُورِّث آنها- بين چهار و پنج- تبايُن است، پس پنج- فريضه ورثه ميّت دوّم- را در شش- فريضه ورثه ميّت اوّل- ضرب مىكنيم كه سى حاصل مىشود، و از اين سى، مسأله تصحيح مىيابد، بنابر اين به پدر و مادر ميّت اوّل سُدسان- يعنى دو ششم، كه ده است- مىرسد و هركدام از آنها پنج سهم مىبرد؛ و بيست سهم باقى براى ميّت دوّم است، كه بين ورثهاش تقسيم مىگردد، به اين صورت كه به هر يك از دو پسر هشت سهم و به دختر چهار سهم داده مىشود.
و اگر مُناسِخات بيش از دو فريضه باشد- به اين صورت كه قبل از تقسيم تركه ميّت اوّل، يكى از ورثه ميّت دوّم از دنيا برود و يا يكى ديگر از ورثه ميّت اوّل فوت نمايد-
[١] - زيرا يك پسر دو برابر يك دختر ارث مىبرد، در نتيجه رؤوس دو پسر و دو دختر شش مىباشد.