متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد، و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- و به يك برادر و دو خواهر مادرى ثُلث- چهار سهم- و پنج سهم باقى به سه برادر و يك خواهر پدر و مادرى يا پدرى مى‌رسد؛ و چون چهار سهم مادرى‌ها و پنج سهم پدرى‌ها بر آنان منكسر است، مخرج كسر- بيست و يك، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب و دويست و پنجاه و دو حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- دويست و پنجاه و دو- به زوجه رُبع- شصت و سه سهم- و به يك برادر و دو خواهر مادرى ثُلث- هشتاد و چهار سهم- مى‌رسد و به هركدام بيست و هشت سهم داده مى‌شود؛ و يكصد و سهم باقى به سه برادر و يك خواهر ابوينى يا پدرى مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به هر برادر سى سهم و به خواهر پانزده سهم مى‌رسد.

سه برادر و دو خواهر پدرى با سه برادر و يك خواهر مادرى:

٣٩٨- فرض سه برادر و يك خواهر مادرى ثُلث و مخرجش سه است، و سه اصل فريضه مى‌باشد، كه به سه برادر و يك خواهر مادرى ثُلث- يك سهم- و دو سهم باقى به سه برادر و دو خواهر پدر و مادرى يا پدرى مى‌رسد؛ و چون يك سهم مادرى‌ها و دو سهم پدرى‌ها بر آنان منكسر است، مخرج كسر- شانزده، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[١]- در اصل فريضه- سه- ضرب مى‌شود و چهل و هشت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- چهل و هشت- به سه برادر و يك خواهر مادرى ثُلث- شانزده سهم- مى‌رسد و به هركدام يك سهم داده مى‌شود؛ و سى و دو سهم باقى به سه برادر و دو خواهر پدرى مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به هر برادر هشت سهم و به هر خواهر چهار سهم مى‌رسد.

[١] - زيرا سه برادر و دو خواهر پدر و مادرى يا پدرى عدد رؤوسشان هشت است و سه برادر و يك خواهر مادرى عدد رؤوسشان چهار مى‌باشد، و چون دو مخرج- هشت و چهار- توافُق در نصف دارند، نصف يكى از آنها در تمام ديگرى ضرب مى‌شود و شانزده حاصل مى‌گردد و شانزده مخرج كسر مى‌باشد؛ البته چون دو مخرج- هشت و چهار- تداخُل نيز دارند، مى‌توان اكتفاء به أكثر هشت- نمود و هشت را مخرج كسر قرار داد.