به أكثر- هشت- مى‌شود و اين هشت در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌گردد و چهل و هشت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- چهل و هشت- به زوج نصف- بيست و چهار سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- شانزده سهم- مى‌رسد و به هركدام چهار سهم داده مى‌شود؛ و هشت سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، كه به دو برادر و جدّ پدرى هركدام دو سهم و به دو خواهر پدرى هركدام يك سهم مى‌رسد.

٤٧٨- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد، و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- چهار سهم- مى‌رسد؛ و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون پنج سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، مخرج كسر- هشت، عدد رؤوس پدرى‌ها- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و نود و شش حاصل مى‌شود، و از اين فريضه- نود و شش- به زوجه رُبع- بيست و چهار سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- سى و دو سهم- مى‌رسد و به هركدام هشت سهم داده مى‌شود؛ و چهل سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به دو برادر و جدّ پدرى هركدام ده سهم و به دو خواهر پدرى هركدام پنج سهم داده مى‌شود.

دو برادر و سه خواهر و جدّ پدرى با سه برادر و دو خواهر و جدّ مادرى:

٤٧٩- فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه است و سه اصل فريضه مى‌باشد، كه به مادرى‌ها ثُلث- يك سهم- مى‌رسد؛ و دو سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون يك سهم مادرى‌ها و دو سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، مخرج كسر- هجده، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[١]- در اصل فريضه- سه- ضرب مى‌شود و پنجاه و چهار حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- پنجاه و چهار- به مادرى‌ها ثُلث- هجده سهم- مى‌رسد و به هركدام شش سهم داده مى‌شود؛ و سى و شش سهم باقى‌

[١] - زيرا عدد رؤوس مادرى‌ها شش است و عدد رؤوس پدرى‌ها نُه است؛ و چون دو مخرج- شش و نُه- توافُق در ثُلث دارند، ثُلث يكى از آنها در تمام ديگرى ضرب مى‌شود و هجده حاصل مى‌گردد.