متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- مى‌رسد؛ و به سه عمو و يك عمّه مادرى ثُلث- چهار سهم- مى‌رسد؛ و پنج سهم باقى به يك عمو و دو عمّه پدرى مى‌رسد؛ و چون چهار بر پدرى‌ها منكسر است، مخرج كسر- چهار، عدد رؤوس آنان- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و چهل و هشت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- چهل و هشت- به زوجه رُبع- دوازده سهم- مى‌رسد؛ و به سه عمو و يك عمّه مادرى ثُلث- شانزده سهم- مى‌رسد و بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد؛ و بيست سهم باقى به يك عمو و دو عمّه پدرى مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به عموى پدرى ده سهم و به هر عمّه پدرى پنج سهم مى‌رسد.

دو عمو و يك عمّه پدرى با دو عمو و سه عمّه مادرى:

٧٧٢- نصيب دو عمو و سه عمّه مادرى ثُلث و مخرجش سه و سه اصل فريضه مى‌باشد، كه به دو عمو و سه عمّه مادرى ثُلث- يك سهم- مى‌رسد؛ و دو سهم باقى به دو عمو و يك عمّه پدرى مى‌رسد؛ و چون يك بر مادرى‌ها و دو بر پدرى‌ها منكسر است، مخرج كسر- پنج، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[١]- در اصل فريضه- سه- ضرب مى‌شود و پانزده حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- پانزده- به دو عمو و سه عمّه مادرى ثُلث- پنج سهم- مى‌رسد و بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد؛ و ده سهم باقى به دو عمو و يك عمّه پدرى مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به هر عموى پدرى چهار سهم و به يك عمّه پدرى دو سهم داده مى‌شود.

٧٧٣- افراد مذكور با زوج، فرض زوج نصف و مخرجش دو است و نصيب دو عمو و سه عمّه مادرى ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد؛ و چون دو مخرج- دو و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و شش حاصل مى‌گردد و شش اصل فريضه است، كه به زوج نصف- سه سهم- مى‌رسد؛ و به دو عمو و سه عمّه مادرى ثُلث- دو سهم- مى‌رسد؛

[١] - زيرا عدد رؤوس پدرى‌ها پنج و عدد رؤوس مادرى‌ها نيز پنج است، و چون دو مخرج- پنج و پنج- متماثل هستند، اكتفاء به يكى از آنها مى‌شود و پنج حاصل مى‌گردد.