است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب و هفتاد و دو حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- هفتاد و دو- به زوج رُبع- هجده- و به نوه‌ها ثُلثان- چهل و هشت- فرضاً مى‌رسد و هر گروه از نوه‌ها بيست و چهار سهم مى‌برند؛ ولى در گروه اوّل- يك پسر و يك دختر- أثلاثاً قسمت مى‌شود، و پسر شانزده سهم و دختر هشت سهم مى‌برد، و شش سهم باقى هم به نوه‌ها ردّ مى‌شود و هر گروه سه سهم مى‌برند؛ ولى در گروه اوّل- يك پسر و يك دختر- أثلاثاً قسمت مى‌شود، و پسر دو سهم و دختر يك سهم مى‌برد.

١٨١- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه ثُمن و مخرجش هشت و نصيب نوه‌ها مذكور نصيب مادرانشان است و فرض مادرانشان ثُلثان و مخرجش سه است؛ و چون دو مخرج- هشت و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و بيست و چهار حاصل مى‌گردد و بيست و چهار اصل فريضه است، كه به زوجه ثُمن- سه- و به نوه‌هاى ثُلثان- شانزده- مى‌رسد، و پنج سهم باقى هم به نوه‌ها ردّ مى‌شود؛ و چون پنج منكسر بر آنان است، مخرج كسر- شش، كه حاصل از إعمال تناسب بين أعداد و ضرب عدد بدست آمده در عدد گروه‌ها است- در اصل فريضه- بيست و چهار- ضرب و يكصد و چهل و چهار حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- يكصد و چهل و چهار- به زوجه ثُمن- هجده سهم- و به نوه‌ها ثُلثان- نود و شش سهم- فرضاً داده مى‌شود و به هر گروه از نوه‌ها چهل و هشت سهم مى‌رسد؛ ولى در گروه اوّل- يك پسر و يك دختر- بيتشان أثلاثاً قسمت مى‌شود، و پسر سى و دو سهم و دختر شانزده سهم مى‌برد، و سى سهم باقى هم به نوه‌ها ردّ مى‌شود و هر گروه از نوه‌ها پانزده سهم مى‌برند؛ ولى در گروه اوّل- يك پسر و يك دختر- بين خود أثلاثاً قسمت مى‌كنند، و پسر ده سهم و دختر پنج سهم مى‌برد.

يك پسر از يك دختر با دو پسر و يك دختر از دختر ديگر:

١٨٢- نصيب نوه‌ها نصيب مادرانشان است، و فرض مادرانشان ثُلثان و مخرجش سه است، و سه اصل فريضه است، و چون سه بر آنها منكسر است، مخرج كسر- ده، كه حاصل از إعمال تناسب بين أعداد و ضرب عدد بدست آمده در عدد گروه‌ها است- در اصل فريضه- سه- ضرب و سى حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- سى- ثُلثان- بيست‌