ضرب مى‌شود و شش حاصل مى‌گردد، و شش اصل فريضه است، كه به زوج نصف- سه سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- دو سهم- مى‌رسد؛ و يك سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون دو سهم مادرى‌ها و يك سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، و بين سهام مادرى‌ها از اصل فريضه- دو- و عدد رؤوس آنان- شش- توافق در نصف است، پس عدد رؤوس آنها به جزء وِفق- نصف- ردّ مى‌گردد و بعد از ردّ، عدد رؤوس آنها سه مى‌شود، و بين اين سه و عدد رؤوس پدرى‌ها- پنج- تبايُن مى‌باشد، پس يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و پانزده حاصل مى‌گردد و اين پانزده در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و نود حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- نود- به زوج نصف- چهل و پنج- سهم و به مادرى‌ها ثُلث- سى سهم- كه به هركدام پنج سهم داده مى‌شود؛ و پانزده سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به برادر پدرى شش سهم و به هر خواهر پدرى سه سهم مى‌رسد.[١]

٤٤٨- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد، و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- چهار سهم- و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون چهار سهم مادرى‌ها بر آنان منكسر است، مخرج كسر- شش، عدد رؤوس مادرى‌ها- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و هفتاد و دو حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- هفتاد و دو- به زوجه رُبع- هجده سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- بيست و چهار سهم- مى‌رسد و به هركدام چهار سهم داده مى‌شود؛ و سى سهم باقى به‌

[١] - و مى‌توان مسأله را چنين تصحيح نمود كه: چون دو سهم مادرى‌ها و يك سهم پدرى‌ها از اصل فريضه منكسر بر آنان است، مخرج كسر- سى، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و يكصد و هشتاد حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- يكصد و هشتاد- به زوج نصف- نود سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- شصت سهم- مى‌رسد و به هركدام ده سهم داده مى‌شود؛ و سى سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به برادر پدرى دوازده سهم و به هر خواهر پدرى شش سهم داده مى‌شود.